ЁЯУ░ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдбैрд╢рдмोрд░्рдб
ЁЯУ╕ рджैрдиिрдХ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ | UPSC, UPPSC, BPSC, SSC, Railway рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╣ेрддु рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо
8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдЪीрдл рдСрдл рдбिрдлेंрд╕ рд╕्рдЯाрдл (CDS) рдЬрдирд░рд▓ рдПрди. рдПрд╕. рд░ाрдЬा рд╕ुрдм्рд░рдордгि рдиे рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХे рдХрд░рд╡ाрд░ рд╕्рдеिрдд рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдЕрдб्рдбे рдкрд░ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд╕ीрдмрд░्рдб рдХे рдлेрдЬ IIA рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪे рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा। рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд╕ीрдмрд░्рдб рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।
- рд╕्рдеाрди: рдХрд░рд╡ाрд░, рдЙрдд्рддрд░ рдХрди्рдирдб़ рдЬिрд▓ा, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ।
- рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХे рдпुрдж्рдзрдкोрддों рдФрд░ рдкрдирдбुрдм्рдмिрдпों рдХी рддैрдиाрддी рдХे рд▓िрдП рдЖрдзुрдиिрдХ рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдЕрдб्рдбे рдХा рд╡िрдХाрд╕।
- рдлेрдЬ I: рдЗрд╕рдоें рдЧрд╣рд░े рд╕рдоुрдж्рд░ рдХा рдмंрджрд░рдЧाрд╣, рдм्рд░ेрдХрд╡ाрдЯрд░, рдб्рд░ेрдЬिंрдЧ, рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓, рдЯाрдЙрдирд╢िрдк рдФрд░ рд╢िрдк рд▓िрдл्рдЯ рдЬैрд╕ी рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рд╢ाрдоिрд▓ рдеीं। рдЗрд╕े 2005 рдоें рдХрдоीрд╢рди рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
- рдлेрдЬ II: рдЗрд╕рдоें рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдЕрдб्рдбे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдлेрдЬ IIA рдоें рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдбॉрдХрдпाрд░्рдб, рдиौрд╕ैрдиिрдХ рд╣рд╡ाрдИ рд╕्рдЯेрд╢рди рдФрд░ рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
- рдЗрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╕े рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдЬрд╣ाрдЬों рдХे рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдФрд░ рдиौрд╕ेрдиा рдХी рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдордЬрдмूрддी рдоिрд▓ेрдЧी।
- INS рдХрджंрдм: рдХрд░рд╡ाрд░ рд╕्рдеिрдд рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдЕрдб्рдбा।
- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ: рднाрд░рдд рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоी рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд░ाрдЬ्рдп; рдЗрд╕рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु рд╣ै।
- рдм्рд░ेрдХрд╡ाрдЯрд░: рд╕рдоुрдж्рд░ी рд▓рд╣рд░ों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ंрд░рдЪрдиा, рдЬो рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ै।
- рдб्рд░ेрдЬिंрдЧ: рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧ рдпा рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдХो рдЧрд╣рд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддрд▓рдЫрдЯ рд╣рдЯाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा।
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ (UNCTAD) рдХी рд╡्рдпाрдкाрд░ рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ 2026 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡рд░्рд╖ 2020 рд╕े 2025 рдХे рджौрд░ाрди рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЧ्рд░ीрдирдлीрд▓्рдб рдиिрд╡ेрд╢ рдоें рднाрд░рдд рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी 5.7% рд░рд╣ी, рдЬो рдЗрд╕ी рдЕрд╡рдзि рдоें рдЪीрди рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी рд╕े рджोрдЧुрдиे рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै। рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░, рдиिрд╡ेрд╢, рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджेрд╢ों рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рддी рд╣ै।
- рдЬाрд░ीрдХрд░्рддा: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ (UNCTAD)।
- рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕: рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 2026 рдоें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ृрдж्рдзि 2.6% рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै, рдЬрдмрдХि 2025 рдоें рдпрд╣ 2.9% рдеी।
- рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░: рд╡рд░्рд╖ 2025 рдоें рд╡рд╕्рддुрдУं рдФрд░ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 35 рдЯ्рд░िрд▓िрдпрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдбॉрд▓рд░ рдХे рд░िрдХॉрд░्рдб рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪा।
- рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡ृрдж्рдзि: 2026 рдоें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 4% рд╡ृрдж्рдзि рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै।
- рдПрд╢िрдпा рдХी рднूрдоिрдХा: 2026 рдоें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ृрдж्рдзि рдоें рдПрд╢िрдпा рдХा рдпोрдЧрджाрди рд▓рдЧрднрдЧ 59% рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै।
- рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рддрдХрдиीрдХ, рд╡िрдд्рдд, рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдиीрддिрдпों, рдиिрд░्рдпाрдд рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЖрдкूрд░्рддि рд╢ृंрдЦрд▓ाрдУं рдХे рдмрдв़рддे рдк्рд░рднाрд╡ рдкрд░ рднी рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- UNCTAD: рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1964 рдоें рд╣ुрдИ рдеी। рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдЬिрдиेрд╡ा, рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдоें рд╣ै।
- рдЧ्рд░ीрдирдлीрд▓्рдб рдиिрд╡ेрд╢: рдХिрд╕ी рдирдП рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдирдИ рдЙрдд्рдкाрджрди рдЗрдХाрдИ, рдХाрд░рдЦाрдиे рдпा рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЧрдпा рдиिрд╡ेрд╢।
- FDI: рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрджेрд╢ी рдиिрд╡ेрд╢, рдЬिрд╕рдоें рд╡िрджेрд╢ी рдиिрд╡ेрд╢рдХ рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рджेрд╢ рдХे рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдоें рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╣िрдд рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै।
- рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЖрдкूрд░्рддि рд╢ृंрдЦрд▓ा: рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЪрд░рдгों рдоें рдХрдИ рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдХрдЪ्рдЪे рдоाрд▓, рдкुрд░्рдЬों рдФрд░ рддैрдпाрд░ рдЙрдд्рдкाрджों рдХा рдЖрджाрди-рдк्рд░рджाрди।
рднाрд░рдд рдХे рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी рдбॉ. рдПрд╕. рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдиे рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдоें рдШाрдиा рдХी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдпाрдд्рд░ा рдХी। рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡्рдпाрдкाрд░, рдиिрд╡ेрд╢, рдФрд╖рдзि, рд░рдХ्рд╖ा, рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рдеा। рднाрд░рдд рдФрд░ рдШाрдиा рдиे рдЕрдкрдиे рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕ंрдмंрдзों рдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा।
- рдШाрдиा рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдЕрдХрд░ा (Accra)।
- рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि: рдШाрдиा рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें рдЧिрдиी рдХी рдЦाрдб़ी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा: рдШाрдиा 6 рдоाрд░्рдЪ 1957 рдХो рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ рд╢ाрд╕рди рд╕े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ुрдЖ। рдпрд╣ рдЙрдк-рд╕рд╣ाрд░ा рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджेрд╢ों рдоें рдеा।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рд╡्рдпाрдкाрд░, рдиिрд╡ेрд╢, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдлाрд░्рдоाрд╕्рдпूрдЯिрдХрд▓्рд╕, рд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी।
- рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдорд╣рдд्рд╡: рдЕрдХрд░ा рдоें рдЕрдл्рд░ीрдХी рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдкीрдп рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (AfCFTA) рдХा рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- рднाрд░рдд рдФрд░ рдШाрдиा рдХे рдмीрдЪ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╕ाрдЙрде рдХे рджेрд╢ों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг-рджрдХ्рд╖िрдг рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рднी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- рдоुрдж्рд░ा: рдШाрдиाрдИ рд╕ेрдбी (Ghanaian Cedi)।
- рд╕ीрдоाрд╡рд░्рддी рджेрд╢: рдЖрдЗрд╡рд░ी рдХोрд╕्рдЯ, рдмुрд░्рдХिрдиा рдлाрд╕ो рдФрд░ рдЯोрдЧो।
- ECOWAS: рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЕрдл्рд░ीрдХी рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдоुрджाрдп। рдШाрдиा рдЗрд╕рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рд╕рджрд╕्рдп рд╣ै।
- рд╡ोрд▓्рдЯा рдирджी: рдШाрдиा рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджी рдк्рд░рдгाрд▓ी; рд╡ोрд▓्рдЯा рдЭीрд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрдХोрд╕ोрдо्рдмो рдмाँрдз рд╕े рд╣ुрдЖ।
- рдЦрдиिрдЬ: рдШाрдиा рд╕ोрдиे рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рджेрд╢ों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै; рдпрд╣ाँ рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдФрд░ рдоैंрдЧрдиीрдЬ рднी рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рд╡рд░्рд▓्рдб рд╡ाрдЗрдб рдлंрдб рдлॉрд░ рдиेрдЪрд░ (WWF) рдХी рд▓िрд╡िंрдЧ рдк्рд▓ैрдиेрдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ 2026 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 1970 рд╕े 2022 рдХे рдмीрдЪ рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी рдЧрдИ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЖрдмाрджिрдпों рдХे рдФрд╕рдд рдЖрдХाрд░ рдоें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ 73% рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ। рдпрд╣ рдЖँрдХрдб़ा рд╕рднी рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ों рдХी рдХुрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें 73% рдХрдоी рдХा рд╕ंрдХेрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдЖрдмाрджिрдпों рдХे рдФрд╕рдд рдЖрдХाрд░ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
- рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╡рд░्рд▓्рдб рд╡ाрдЗрдб рдлंрдб рдлॉрд░ рдиेрдЪрд░ (WWF)।
- рдЖрд╡ृрдд्рддि: рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рджो рд╡рд░्рд╖ рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
- рд▓िрд╡िंрдЧ рдк्рд▓ैрдиेрдЯ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ (LPI): рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЖрдмाрджिрдпों рдХे рдЖрдХाрд░ рдоें рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдФрд╕рдд рдмрджрд▓ाрд╡ рдХो рдоाрдкрддा рд╣ै।
- рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдЖрдзाрд░: рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें 1970 рд╕े 2022 рдХे рдмीрдЪ 5,790 рдХрд╢ेрд░ुрдХी рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХी 35,803 рдЖрдмाрджी рдХे рд░ुрдЭाрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЧिрд░ाрд╡рдЯ: рдоीрдаे рдкाрдиी рдХे рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें 85%, рд╕्рдерд▓ीрдп рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें 69% рдФрд░ рд╕рдоुрдж्рд░ी рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдоें 59% рдХी рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ।
- рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕्рдеिрддि: рд▓ैрдЯिрди рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рдХैрд░ेрдмिрдпрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें 95%, рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें 80% рддрдеा рдПрд╢िрдпा-рдк्рд░рд╢ांрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें 49% рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ।
- рд░िрдкोрд░्рдЯ рдпрд╣ рднी рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдпाрд╕ों рд╕े рдХрдЫुрдУं, рдмाрдШों, рдм्рд▓ूрдлिрди рдЯूрдиा рдФрд░ рд╣ाрдеिрдпों рдЬैрд╕ी рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХी рдХुрдЫ рдЖрдмाрджिрдпों рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।
- WWF: рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1961 рдоें рд╣ुрдИ рдеी। рдЗрд╕рдХा рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдЧ्рд▓ैंрдб, рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдоें рд╣ै।
- ZSL: рдЬूрд▓ॉрдЬिрдХрд▓ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдСрдл рд▓ंрджрди, рд▓िрд╡िंрдЧ рдк्рд▓ैрдиेрдЯ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рддी рд╣ै।
- рдХрд╢ेрд░ुрдХी: рд╡े рдЬीрд╡ рдЬिрдирдоें рд░ीрдв़ рдХी рд╣рдб्рдбी рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬैрд╕े рд╕्рддрдирдзाрд░ी, рдкрдХ्рд╖ी, рдордЫрд▓िрдпाँ, рдЙрднрдпрдЪрд░ рдФрд░ рд╕рд░ीрд╕ृрдк।
- рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा: рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЬीрд╡ों, рдЙрдирдХी рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ों рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा।
- рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдкрд╣рд▓: рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдЯाрдЗрдЧрд░ (1973), рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдПрд▓ीрдлेंрдЯ (1992) рдФрд░ рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдЕрдзिрдиिрдпрдо (2002)।
рднाрд░рддीрдп рддрдЯрд░рдХ्рд╖рдХ рдмрд▓ рдиे 8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдУрдбिрд╢ा рдХे рдкाрд░ाрджीрдк рддрдЯ рдХे рдкाрд╕ 12рд╡ाँ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЦोрдЬ рдПрд╡ं рдмрдЪाрд╡ рдЕрдн्рдпाрд╕ (SAREX-2026) рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдпा рдЖрдкрджा рдХे рд╕рдордп рдЦोрдЬ, рдмрдЪाрд╡ рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕рдорди्рд╡рдп рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рдеा।
- рдкूрд░ा рдиाрдо: National Maritime Search and Rescue Exercise (SAREX)।
- рдЖрдпोрдЬрдХ: рднाрд░рддीрдп рддрдЯрд░рдХ्рд╖рдХ рдмрд▓, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЦोрдЬ рдПрд╡ं рдмрдЪाрд╡ рдмोрд░्рдб (NMSARB) рдХे рддрдд्рд╡ाрд╡рдзाрди рдоें।
- рд╕्рдеाрди: рдкाрд░ाрджीрдк рддрдЯ, рдУрдбिрд╢ा।
- рдеीрдо: “Leveraging Technology to Strengthen SAR Preparedness and Maritime Safety” рдЕрд░्рдеाрдд рддрдХрдиीрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЦोрдЬ рдПрд╡ं рдмрдЪाрд╡ рдХी рддैрдпाрд░ी рддрдеा рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा।
- рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрдЧीрджाрд░ी: 30 рджेрд╢ों рдХे 32 рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдХों рдиे рднाрдЧ рд▓िрдпा।
- рднाрдЧ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдЬेंрд╕िрдпाँ: рддрдЯрд░рдХ्рд╖рдХ рдмрд▓, рдиौрд╕ेрдиा, рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा, рд╕рдоुрдж्рд░ी рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рдЕрди्рдп рдиाрдЧрд░िрдХ рдПрд╡ं рд░ाрдЬ्рдп рдПрдЬेंрд╕िрдпाँ।
- рдЕрдн्рдпाрд╕ рдоें рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рдмрдб़े рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдЪाрд╡ рдЕрднिрдпाрди, рддрдХрдиीрдХ рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд░िрдЪाрд▓рди рд╕рдорди्рд╡рдп рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
- рднाрд░рддीрдп рддрдЯрд░рдХ्рд╖рдХ рдмрд▓: рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1 рдлрд░рд╡рд░ी 1977 рдХो рд╣ुрдИ; рдпрд╣ 18 рдЕрдЧрд╕्рдд 1978 рдХो рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдоें рдЖрдпा।
- рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी।
- рдУрдбिрд╢ा: рднाрд░рдд рдХे рдкूрд░्рд╡ी рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд░ाрдЬ्рдп; рд░ाрдЬрдзाрдиी рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ рд╣ै।
- рдкाрд░ाрджीрдк рдмंрджрд░рдЧाрд╣: рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдУрдбिрд╢ा рдоें рд╕्рдеिрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рдмंрджрд░рдЧाрд╣।
- SAR: Search and Rescue рдХा рдЕрд░्рде рдЦोрдЬ рдПрд╡ं рдмрдЪाрд╡ рд╣ै। рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдмрдЪाрдиा рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।
рдмрдеुрдХрдо्рдоा рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкुрд╖्рдк рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд╡िрднिрди्рди рдоौрд╕рдоी рдлूрд▓ों рдХो рд╕рдЬाрдХрд░ рд╢ंрдХु рдпा рдКँрдЪे рдвेрд░ рдЬैрд╕ी рдЖрдХृрддि рдмрдиाрддी рд╣ैं। рдпрд╣ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдк्рд░рдХृрддि, рдиाрд░ी рд╢рдХ्рддि, рд▓ोрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕рдоृрдж्рдзि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд▓ोрдХрдЧीрдд рдЧाрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдд्рд╕рд╡ рдордиाрддी рд╣ैं।
- рд░ाрдЬ्рдп: рддेрд▓ंрдЧाрдиा।
- рдЕрд╡рдзि: рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдиौ рджिрдиों рддрдХ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдоुрдЦ्рдп рдлूрд▓: рддंрдЧेрдбु, рдЧुрдиुрдЧु, рдЧेंрджा рдФрд░ рдЧुрд▓рджाрдЙрджी рдЬैрд╕े рдоौрд╕рдоी рдлूрд▓ों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрдмंрдз: рдпрд╣ рджेрд╡ी рдЧौрд░ी рдХी рдЖрд░ाрдзрдиा рд╕े рдЬुрдб़ा рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╣ै।
- рд╕рдоाрдкрди: рд╕рдж्рджुрд▓ा рдмрдеुрдХрдо्рдоा рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕंрддिрдо рджिрди рд╣ै; рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдлूрд▓ों рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдЬрд▓ाрд╢рдп рдоें рд╡िрд╕рд░्рдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдмрдеुрдХрдо्рдоा рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
- рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдЧрдарди: 2 рдЬूрди 2014 рдХो рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдХрд░ рднाрд░рдд рдХा 29рд╡ाँ рд░ाрдЬ्рдп рдмрдиा рдеा; рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдкुрдирд░्рдЧрдарди рдХे рдмाрдж рд╡рд░्рддрдоाрди рд░ाрдЬ्рдп-рд╕ंрдЦ्рдпा 28 рд╣ै।
- рд░ाрдЬрдзाрдиी: рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджी рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ: рдЧोрджाрд╡рд░ी рдФрд░ рдХृрд╖्рдгा।
- рдЕрди्рдп рдк्рд░рдоुрдЦ рдд्рдпोрд╣ाрд░: рдмोрдиाрд▓ु рднी рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдд्рдпोрд╣ाрд░ рд╣ै।
- рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рддрде्рдп: рдмрдеुрдХрдо्рдоा рдХा рд╕ंрдмंрдз рдкुрд╖्рдк рд╕рдЬ्рдЬा, рдк्рд░рдХृрддि рдкूрдЬा рдФрд░ рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдХी рд▓ोрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╕े рд╣ै।
11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХो рд▓ोрдХрдиाрдпрдХ рдЬрдпрдк्рд░рдХाрд╢ рдиाрд░ाрдпрдг рдХी рдЬрдпंрддी рдордиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी, рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी рдЕрдоिрдд рд╢ाрд╣ рдФрд░ рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी рд░ाрдЬрдиाрде рд╕िंрд╣ рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी। рдЬрдпрдк्рд░рдХाрд╢ рдиाрд░ाрдпрдг рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी, рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рд╡िрдЪाрд░рдХ рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рд╕рдорд░्рдердХ рдеे। рд╡े 1970 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдФрд░ рд╕рдд्рддा рдХे рдХेंрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рдЪрд▓े рдЬрдирдЖंрджोрд▓рди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдиेрддा рдмрдиे।
- рдЬрди्рдо: 11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1902।
- рдЬрди्рдорд╕्рдеाрди: рд╕िрддाрдмрджिрдпाрд░ा, рдмिрд╣ाрд░-рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕ीрдоा рдХे рдиिрдХрдЯ।
- рдЙрдкाрдзि: рд▓ोрдХрдиाрдпрдХ।
- рд╕ंрдкूрд░्рдг рдХ्рд░ांрддि: 1974 рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдкूрд░्рдг рдХ्рд░ांрддि рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा।
- рдЖрдкाрддрдХाрд▓: 1975-77 рдХे рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЖंрджोрд▓рди рдХिрдпा।
- рдЙрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдоें рд▓ोрдХрддंрдд्рд░, рд╕ुрд╢ाрд╕рди, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп, рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рднाрд░рдд рдХा рд╕рд╢рдХ्рддीрдХрд░рдг рдк्рд░рдоुрдЦ рдеे।
- рднाрд░рдд рдоें рдЖрдкाрддрдХाрд▓: 25 рдЬूрди 1975 рд╕े 21 рдоाрд░्рдЪ 1977 рддрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рд▓ाрдЧू рд░рд╣ा।
- рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 352: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдХी рдШोрд╖рдгा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- 42рд╡ाँ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди: 1976 рдоें рдкाрд░िрдд; рдЗрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
- 44рд╡ाँ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди: 1978 рдоें рдкाрд░िрдд; рдЗрд╕рдиे рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рд╕ंрдмंрдзी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЙрдкाрдпों рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрджрд▓ाрд╡ рдХिрдП।
- рднाрд░рдд рд░рдд्рди: рдЬрдпрдк्рд░рдХाрд╢ рдиाрд░ाрдпрдг рдХो 1999 рдоें рдорд░рдгोрдкрд░ांрдд рднाрд░рдд рд░рдд्рди рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХा рдпुрдж्рдзрдкोрдд INS рд╕рд╣्рдпाрдж्рд░ि рд░ूрд╕ рдХे рд╡्рд▓ाрджिрд╡ोрд╕्рддोрдХ рдкрд╣ुँрдЪा, рдЬрд╣ाँ рднाрд░рдд рдФрд░ рд░ूрд╕ рдХी рдиौрд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рдЕрдн्рдпाрд╕ рдЗंрдж्рд░-2026 рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдн्рдпाрд╕ 13 рд╕े 18 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рддрдХ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджोрдиों рдиौрд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдкрд░िрдЪाрд▓рди рд╕рдорди्рд╡рдп, рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рд╕рдордЭ рдФрд░ рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
- рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдиाрдо: рдЗंрдж्рд░ (INDRA)।
- рднाрдЧीрджाрд░: рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдФрд░ рд░ूрд╕ी рд╕ंрдШ рдХी рдиौрд╕ेрдиा।
- рд╕्рдеाрди: рд╡्рд▓ाрджिрд╡ोрд╕्рддोрдХ, рд░ूрд╕ рддрдеा рдЙрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХा рд╕рдоुрдж्рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░।
- рднाрд░рддीрдп рдпुрдж्рдзрдкोрдд: INS рд╕рд╣्рдпाрдж्рд░ि।
- рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ: рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдЪрд░рдг рдоें рдкेрд╢ेрд╡рд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ।
- рдпрд╣ рдЕрдн्рдпाрд╕ рднाрд░рдд-рд░ूрд╕ рд░рдХ्рд╖ा рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рддрдеा рд╣िंрдж-рдк्рд░рд╢ांрдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕рдоुрдж्рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- INS рд╕рд╣्рдпाрдж्рд░ि: рд╢िрд╡ाрд▓िрдХ рд╢्рд░ेрдгी рдХा рд╕्рдЯीрд▓्рде рдмрд╣ुрдЙрдж्рджेрд╢ीрдп рдл्рд░िрдЧेрдЯ рд╣ै।
- рд╡्рд▓ाрджिрд╡ोрд╕्рддोрдХ: рд░ूрд╕ рдХे рд╕ुрджूрд░ рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╕्рдеिрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рд╢ांрдд рддрдЯीрдп рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рд╢рд╣рд░।
- рд░ूрд╕ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдоॉрд╕्рдХो।
- рднाрд░рдд-рд░ूрд╕ рд╕ंрдмंрдз: рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╡िрд╢ेрд╖ рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ाрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд░рдгрдиीрддिрдХ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рд╣ै।
- MAHASAGAR: Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth Across Regions; рднाрд░рдд рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि।
рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЗрд╕्рдкाрдд рдиीрддि 2047 рдХा рдорд╕ौрджा рдЬाрд░ी рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рднाрд░рдд рдХी рдХрдЪ्рдЪे рдЗрд╕्рдкाрдд рдХी рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╡рд░्рддрдоाрди рд▓рдЧрднрдЧ 220 рдоिрд▓िрдпрди рдЯрди рд╕े рдмрдв़ाрдХрд░ рд╡рд░्рд╖ 2047 рддрдХ 604 рдоिрд▓िрдпрди рдЯрди рдХрд░рдиा рд╣ै। рдпрд╣ рдиीрддि рдмрдв़рддी рдШрд░ेрд▓ू рдоांрдЧ, рдХрдЪ्рдЪे рдоाрд▓ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा, рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдЗрд╕्рдкाрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдХाрд░्рдмрди рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै।
- рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд▓рдХ्рд╖्рдп: рд╡рд░्рд╖ 2047 рддрдХ 604 рдоिрд▓िрдпрди рдЯрди рдХрдЪ्рдЪे рдЗрд╕्рдкाрдд рдХी рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा।
- рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЗрд╕्рдкाрдд рдЦрдкрдд: рдорд╕ौрджे рдоें 2047 рддрдХ рд▓рдЧрднрдЧ 302 рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।
- рдиिрд░्рдпाрдд рд▓рдХ्рд╖्рдп: 2047 рддрдХ рдЗрд╕्рдкाрдд рдиिрд░्рдпाрдд рдХो рд▓рдЧрднрдЧ 45 рдоिрд▓िрдпрди рдЯрди рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХी рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा рд╣ै।
- рдХрдЪ्рдЪा рдоाрд▓: рд▓ौрд╣ рдЕрдпрд╕्рдХ рдХी рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдмрдв़ाрдиे рддрдеा рдХोрдХिंрдЧ рдХोрд▓ рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рдХाрд░्рдмрди рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди: рдЗрд╕्рдкाрдд рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдХрдо рдХрд░рдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै।
- рдорд╣рдд्рдд्рд╡: рдЗрд╕्рдкाрдд рдиिрд░्рдоाрдг, рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪे, рдиिрд░्рдоाрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा।
- рд▓ौрд╣ рдЕрдпрд╕्рдХ: рдЗрд╕्рдкाрдд рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХрдЪ्рдЪा рдоाрд▓। рднाрд░рдд рдоें рдУрдбिрд╢ा, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдФрд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
- рдХोрдХिंрдЧ рдХोрд▓: рдЗрд╕्рдкाрдд рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдм्рд▓ाрд╕्рдЯ рдлрд░्рдиेрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдИंрдзрди рдФрд░ рдХрдЪ्рдЪा рдоाрд▓।
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЗрд╕्рдкाрдд рдиीрддि 2017: рдЗрд╕ рдиीрддि рдиे 2030-31 рддрдХ 300 рдоिрд▓िрдпрди рдЯрди рдХрдЪ्рдЪे рдЗрд╕्рдкाрдд рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдпा рдеा।
- рдиेрдЯ рдЬीрд░ो: рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬिрдд рдЧ्рд░ीрдирд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ों рдФрд░ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рд╕े рд╣рдЯाрдИ рдЧрдИ рдЧैрд╕ों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा। рднाрд░рдд рдиे 2070 рддрдХ рдиेрдЯ рдЬीрд░ो рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рд╣ै।
- рдз्рдпाрди рджें: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЗрд╕्рдкाрдд рдиीрддि 2047 рдЕрднी рдорд╕ौрджा рд╣ै; рдЗрд╕े рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рд╕े рд▓ाрдЧू рдиीрддि рдирд╣ीं рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे 11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдЪेрди्рдирдИ рдоें 13,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди, рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рдФрд░ рд╢िрд▓ाрди्рдпाрд╕ рдХिрдпा। рдЗрдирдоें рд╕рдб़рдХ рдПрд╡ं рд░ेрд▓ рдкрд░िрд╡рд╣рди, рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा, рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПँ рд╢ाрдоिрд▓ рдеीं। рдЗрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиा, рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдЧрддि рджेрдиा рд╣ै।
- рд╕्рдеाрди: рдЪेрди्рдирдИ, рддрдоिрд▓рдиाрдбु।
- рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдоूрд▓्рдп: 13,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рд╕े рдЕрдзिрдХ।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рд╕рдб़рдХ, рд░ेрд▓рд╡े, рдмंрджрд░рдЧाрд╣, рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди।
- рд░ेрд▓рд╡े рд╡िрдХाрд╕: рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рдиों рдФрд░ рд░ेрд▓ рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХे рдЖрдзुрдиिрдХीрдХрд░рдг рд╕े рдпाрдд्рд░िрдпों рддрдеा рдоाрд▓ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХो рд▓ाрдн рдоिрд▓рдиे рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै।
- рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдПрд╡ं рд╕рдб़рдХ: рдмेрд╣рддрд░ рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕े рдоाрд▓ рдвुрд▓ाрдИ, рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди: IIT рдордж्рд░ाрд╕ рд╕े рдЬुрдб़ी рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдПрд╡ं рддрдХрдиीрдХी рдкрд╣рд▓ों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
- рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдЪेрди्рдирдИ।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджिрдпाँ: рдХाрд╡ेрд░ी, рд╡ैрдЧрдИ, рддाрдоिрд░рдкрд░рдгी рдФрд░ рдкेрди्рдиाрд░ рдирджी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдирджिрдпाँ।
- IIT рдордж्рд░ाрд╕: рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдордж्рд░ाрд╕ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1959 рдоें рд╣ुрдИ рдеी।
- рдЕрдоृрдд рднाрд░рдд рд╕्рдЯेрд╢рди рдпोрдЬрдиा: рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рдиों рдХे рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдФрд░ рдЪрд░рдгрдмрдж्рдз рдЖрдзुрдиिрдХीрдХрд░рдг рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдпोрдЬрдиा।
- рдЖрд░्рдеिрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡: рдкрд░िрд╡рд╣рди рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕े рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рд▓ाрдЧрдд рдХрдо рдХрд░рдиे, рдмाрдЬाрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдв़ाрдиे рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рд╕ृрдЬिрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै।
рднाрд░рдд рдХे рдиिрд╢ाрдиेрдмाрдЬ рдЙрджрдпрд╡ीрд░ рд╕िрдж्рдзू рдиे 11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдоिрд╕्рд░ рдХे рдХाрд╣िрд░ा рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд ISSF рд░ाрдЗрдлрд▓/рдкिрд╕्рдЯрд▓ рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдоें рдкुрд░ुрд╖ों рдХी 10 рдоीрдЯрд░ рдПрдпрд░ рдкिрд╕्рдЯрд▓ рд╕्рдкрд░्рдзा рдХा рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рдЬीрддा। рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे 240.6 рдЕंрдХ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдХे рдЬрд░्рдордиी рдХे рдХ्рд░िрд╢्рдЪिрдпрди рд░िрдЯ्рдЬ рдХो рдХेрд╡рд▓ 0.5 рдЕंрдХ рд╕े рд╣рд░ाрдпा। рдпрд╣ рд╕ीрдиिрдпрд░ ISSF рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдоें рдЙрдирдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рдеा।
- рдЦिрд▓ाрдб़ी: рдЙрджрдпрд╡ीрд░ рд╕िрдж्рдзू (рднाрд░рдд)।
- рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा: рдкुрд░ुрд╖ों рдХी 10 рдоीрдЯрд░ рдПрдпрд░ рдкिрд╕्рдЯрд▓।
- рд╕्рдеाрди: рдХाрд╣िрд░ा, рдоिрд╕्рд░।
- рд╕्рд╡рд░्рдг: рдЙрджрдпрд╡ीрд░ рд╕िрдж्рдзू — 240.6 рдЕंрдХ।
- рд░рдЬрдд: рдХ्рд░िрд╢्рдЪिрдпрди рд░िрдЯ्рдЬ — 240.1 рдЕंрдХ (рдЬрд░्рдордиी)।
- рдХांрд╕्рдп: рдкाрдУрд▓ो рдоोрди्рдиा — 219.8 рдЕंрдХ (рдЗрдЯрд▓ी)।
- рдпрд╣ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рднाрд░рддीрдп рдиिрд╢ाрдиेрдмाрдЬी рдоें рдпुрд╡ा рдЦिрд▓ाрдб़िрдпों рдХी рдмрдв़рддी рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै।
- ISSF: International Shooting Sport Federation рдЕрд░्рдеाрдд рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиिрд╢ाрдиेрдмाрдЬी рдЦेрд▓ рдорд╣ाрд╕ंрдШ। рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдо्рдпूрдиिрдЦ, рдЬрд░्рдордиी рдоें рд╣ै।
- 10 рдоीрдЯрд░ рдПрдпрд░ рдкिрд╕्рдЯрд▓: рдпрд╣ рдУрд▓ंрдкिрдХ рдиिрд╢ाрдиेрдмाрдЬी рдХी рд╕्рдкрд░्рдзा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЦिрд▓ाрдб़ी 10 рдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рд╕े рд▓рдХ्рд╖्рдп рдкрд░ рдиिрд╢ाрдиा рд▓рдЧाрддे рд╣ैं।
- рдУрд▓ंрдкिрдХ рдиिрд╢ाрдиेрдмाрдЬी: рдЗрд╕рдоें рд░ाрдЗрдлрд▓, рдкिрд╕्рдЯрд▓ рдФрд░ рд╢ॉрдЯрдЧрди рдХी рд╡िрднिрди्рди рд╕्рдкрд░्рдзाрдПँ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
- рдоिрд╕्рд░: рдЗрд╕рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХाрд╣िрд░ा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдЙрдд्рддрд░-рдкूрд░्рд╡ी рднाрдЧ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рддрде्рдп: рдЦेрд▓ рдХрд░ंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдоें рдЦिрд▓ाрдб़ी, рд╕्рдкрд░्рдзा, рдкрджрдХ, рдЕंрдХ рдФрд░ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХे рдЖрдпोрдЬрди-рд╕्рдерд▓ рдХो рд╕ाрде рдпाрдж рдХрд░ें।
рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬेंрдбрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдПрд╡ं рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рджुрд░्рдЧा (DURGA) рдИ-рдСрдЯो рдпोрдЬрдиा рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг рдоें рдХुрд▓ 1,300 рдЧुрд▓ाрдмी рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдСрдЯो рдЖрд╡ंрдЯिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХो рдИ-рдСрдЯो рдХा рдоाрд▓िрдХ рдФрд░ рдЪाрд▓рдХ рдмрдирдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा рддрдеा рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╢рд╣рд░ी рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рд╣ै।
- рдпोрдЬрдиा рдХा рдиाрдо: DURGA — Driving Upliftment and Rozgar for Women/Transgender Green E-Auto।
- рдХुрд▓ рдИ-рдСрдЯो: рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг рдоें 1,300।
- рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП: 1,170 рдИ-рдСрдЯो।
- рдЯ्рд░ांрд╕рдЬेंрдбрд░ рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП: 130 рдИ-рдСрдЯो।
- рдЬिрд▓ा-рд╕्рддрд░ीрдп рдЖрд╡ंрдЯрди: рджिрд▓्рд▓ी рдХे 13 рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдЬिрд▓ों рдоें рдЕрдзिрдХрддрдо 90 рдИ-рдСрдЯो рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ 10 рдИ-рдСрдЯो рдЯ्рд░ांрд╕рдЬेंрдбрд░ рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╕्рд╡рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЖрд░्рдеिрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдЕंрддिрдо рдЫोрд░ рддрдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╕ुрд╡िрдзा рдФрд░ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдоें рдХрдоी।
- рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдкाрдд्рд░рддा рдХी рдЬाँрдЪ рдФрд░ рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХा рдЪрдпрди рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЖрд╡ेрджрди рд╕े рдкрд╣рд▓े рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЕрдзिрд╕ूрдЪрдиा рдоें рдкाрдд्рд░рддा рдПрд╡ं рдЖрд╡ेрджрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
- рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рд╡ाрд╣рди (EV): рдРрд╕ा рд╡ाрд╣рди рдЬो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдпा рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
- рд▓ाрд╕्рдЯ-рдоाрдЗрд▓ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी: рдоेрдЯ्рд░ो рд╕्рдЯेрд╢рди, рдмрд╕ рд╕्рдЯॉрдк рдпा рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рд╕े рдпाрдд्рд░ी рдХे рдЕंрддिрдо рдЧंрддрд╡्рдп рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХी рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╕ुрд╡िрдзा।
- рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдкрд░िрд╡рд╣рди: рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рд╡ाрд╣рди рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдзुрдПँ рдХा рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдХрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं; рдХुрд▓ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд▓ाрдн рдмिрдЬрд▓ी рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдмैрдЯрд░ी рдХे рдЬीрд╡рди-рдЪрдХ्рд░ рдкрд░ рднी рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।
- рджिрд▓्рд▓ी: рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдзाрдиी; рдпрд╣ाँ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдвाँрдЪा рд╣ै।
- рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп: рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╡рд░्рдЧों рдХो рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░, рдЧрд░िрдоा рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд।
- рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рддрде्рдп: рджुрд░्рдЧा рдпोрдЬрдиा рдХा рд╕ंрдмंрдз рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддीрдХрд░рдг, рдЯ्рд░ांрд╕рдЬेंрдбрд░ рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди, рд╕्рд╡рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рд╣рд░िрдд рд╢рд╣рд░ी рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╕े рд╣ै।
рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рди्рдпाрдпрд╡िрдж् рдФрд░ рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдирд╡рдиेрдеेрдо ‘рдирд╡ी’ рдкिрд▓्рд▓рдИ (Navanethem ‘Navi’ Pillay) рдХो рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХा рдиोрдмेрд▓ рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡े рднाрд░рддीрдп рддрдоिрд▓ рдоूрд▓ рдХी рд╣ैं।
рдЙрди्рд╣ें рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рд╢ांрддि рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХाрдиूрди рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрдиे рддрдеा рдпुрдж्рдз рдЕрдкрд░ाрдзों, рдоाрдирд╡рддा рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЕрдкрд░ाрдзों рдФрд░ рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдирд╡ी рдкिрд▓्рд▓рдИ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд (UN High Commissioner for Human Rights) рд░рд╣ рдЪुрдХी рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рди्рдпाрдпाрд▓рдпों рдоें рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рд░ंрдЧрднेрдж рдХे рджौрд░ рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें рднेрджрднाрд╡ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдИ।
‘рдкंрдврд░рдкुрд░ рд╡ाрд░ी – рдЗрди рдж рдлुрдЯрд╕्рдЯेрдк्рд╕ рдСрдл рдж рд╕ेंрдЯ्рд╕’ рдиाрдордХ рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ्рд░ी рдХो Asian Academy Creative Awards (AACA) 2026 рдоें Best Branded Programme рд╢्рд░ेрдгी рдоें рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдЬेрддा рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै।
рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╕ूрдЪрдиा рдПрд╡ं рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рд╡िрднाрдЧ рдиे Warner Bros. Discovery рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 22 рдоिрдирдЯ рдХी рдЗрд╕ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ्рд░ी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा। рдЗрд╕рдоें рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕рджिрдпों рдкुрд░ाрдиी рдкंрдврд░рдкुрд░ рддीрд░्рдердпाрдд्рд░ा рдХी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ्рд░ी рдоें рд╕ंрдд рдЬ्рдЮाрдиेрд╢्рд╡рд░ рдФрд░ рд╕ंрдд рддुрдХाрд░ाрдо рдХी рднрдХ्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рддрдеा рд╕рдоाрдирддा, рднाрдИрдЪाрд░े рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдХे рд╕ंрджेрд╢ों рдХो рджिрдЦाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░рдг Discovery рдХे рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪैрдирд▓ों рдкрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा।
рднाрд░рддीрдп рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдорд╣ेрд╢ рдХाрдХрдб़े рдХो рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХा рд░ाрдоाрдиुрдЬрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ (Ramanujan Prize) рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡े рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु рд╕्рдеिрдд Indian Institute of Science (IISc) рдоें рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╣ैं।
рдЙрди्рд╣ें рдмीрдЬрдЧрдгिрддीрдп рд╕ंрдЦ्рдпा рд╕िрдж्рдзांрдд (Algebraic Number Theory) рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЙрдирдХे рд╢ोрдз рдоें рдЗрд╡ाрд╕ाрд╡ा рд╕िрдж्рдзांрдд (Iwasawa Theory) рддрдеा Gross–Stark рдФрд░ Brumer–Stark рдЕрдиुрдоाрдиों рдкрд░ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдХाрд░्рдп рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।
рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджेрд╢ों рдХे рдпुрд╡ा рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮों рдХे рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд╢ोрдз рдХो рдкрд╣рдЪाрди рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╡рд░्рд╖ 2005 рдоें рд╣ुрдИ рдеी।
IIT рдордж्рд░ाрд╕ рдХी рдЯीрдо ‘рдЕрдЧ्рдиि-рд░рде’ (Agni-Rath) рдиे рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд Sasol Solar Challenge 2026 рдоें рддीрд╕рд░ा рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा। рдпрд╣ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рд╕े рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд╡ाрд╣рдиों рдХी рддрдХрдиीрдХ, рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рд▓ंрдмी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдкрд░рдЦрддी рд╣ै।
рдЯीрдо рдиे рдЕрдкрдиे рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдЪाрд▓िрдд рд╡ाрд╣рди ‘рдЖрдЧ्рдиेрдп’ (Agneya) рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा। рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЖрда рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓ी рдЗрд╕ рдЪुрдиौрддी рдоें рд╡ाрд╣рди рдиे рдХुрд▓ 1,192.6 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рддрдп рдХी।
рдЗрд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХे рд╕ाрде рдЕрдЧ्рдиि-рд░рде рдЗрд╕ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдФрд░ рдЯ्рд░ॉрдлी рдЬीрддрдиे рд╡ाрд▓ी рд╢ुрд░ुрдЖрддी рднाрд░рддीрдп рдЯीрдоों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдИ। рдЗрд╕рд╕े рднाрд░рдд рдоें рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдЖрдзाрд░िрдд рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рднाрд░рдд рдоें рдЕрдм рдХुрд▓ 11 рднाрд╖ाрдУं рдХो рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рднाрд╖ा (Classical Language) рдХा рджрд░्рдЬा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै। рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे 3 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2024 рдХो рдкाँрдЪ рдирдИ рднाрд╖ाрдУं—рдорд░ाрдаी, рдкाрд▓ी, рдк्рд░ाрдХृрдд, рдЕрд╕рдоिрдпा рдФрд░ рдмांрдЧ्рд▓ा—рдХो рдпрд╣ рджрд░्рдЬा рджेрдиे рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджी рдеी।
рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЫрд╣ рднाрд╖ाрдПँ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рднाрд╖ा рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рдЪुрдХी рдеीं। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рднाрд╖ा рдХा рджрд░्рдЬा рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рдФрд░ рднाрд╖ाрдИ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рднाрд░рдд рдХी 11 рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рднाрд╖ाрдПँ:
- рддрдоिрд▓
- рд╕ंрд╕्рдХृрдд
- рддेрд▓ुрдЧु
- рдХрди्рдирдб़
- рдорд▓рдпाрд▓рдо
- рдУрдб़िрдпा
- рдорд░ाрдаी
- рдкाрд▓ी
- рдк्рд░ाрдХृрдд
- рдЕрд╕рдоिрдпा
- рдмांрдЧ्рд▓ा (рдмंрдЧाрд▓ी)
рдЕрд╕рдо рд╕्рдеिрдд рдиाрдоेрд░ी рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ (Nameri Tiger Reserve) рдХो рдмाрдШ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдвाँрдЪे CA|TS рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдоंрдЬूрд░ी рдоिрд▓рдиे рдХी рдЦрдмрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрдИ рд╣ै। рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдпрд╣ рдоंрдЬूрд░ी 10 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдХो рджी рдЧрдИ।
CA|TS рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо Conservation Assured | Tiger Standards рд╣ै। рдпрд╣ рдмाрдШ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдпों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рдк्рд░рднाрд╡рд╢ीрд▓рддा рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирдХ рдвाँрдЪा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмाрдШों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
рдиाрдоेрд░ी рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдЕрд╕рдо рдХे рд╕ोрдиिрддрдкुрд░ рдЬिрд▓े рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдпрд╣ рдкूрд░्рд╡ी рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рддрд▓рд╣рдЯी, рд╡рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдФрд░ рдЬिрдпा-рднोрд░ोрд▓ी рдирджी рддंрдд्рд░ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХी рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
рдХрдиाрдбाрдИ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी, рдиिрдмंрдзрдХाрд░ рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╡िрджुрд╖ी рдРрди рдХाрд░्рд╕рди (Anne Carson) рдХो рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рд╕्рд╡ीрдбिрд╢ рдЕрдХाрджрдоी рдиे рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣рд╕ी рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдХाрд░्рдпों рдХी рд╕рд░ाрд╣рдиा рдХी рд╣ै। рдЙрдирдХी рд▓ेрдЦрди рд╢ैрд▓ी рдоें рдХрд╡िрддा, рдЧрдж्рдп, рд╕ंрд╡ाрдж, рдЕрдиुрд╡ाрдж рдФрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рдпूрдиाрдиी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХा рдЕрдиूрдаा рдоेрд▓ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рдЙрдирдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд░рдЪрдиाрдУं рдоें Eros the Bittersweet, Autobiography of Red, The Beauty of the Husband рдФрд░ Nox рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдПँ рдк्рд░ेрдо, рдоाрдирд╡ीрдп рднाрд╡рдиाрдУं, рдоिрдердХों рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рдорди्рд╡िрдд рдпोрдЬрдиा рдПрд╡ं рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП Integrated Transport & Logistics Authority (ITLA) рдиाрдордХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рдпोрдЬрди рд╕ंрд╕्рдеा (SPV) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै।
ITLA рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рдб़рдХ, рд░ेрд▓рд╡े, рдмंрджрд░рдЧाрд╣, рд╡िрдоाрдирди, рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧ, рддрдЯीрдп рдиौрд╡рд╣рди рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдкрд░िрд╡рд╣рди рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХी рдпोрдЬрдиा рдоें рдмेрд╣рддрд░ рддाрд▓рдоेрд▓ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдпрд╣ рд╢ोрдз, рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоूрд▓्рдпांрдХрди, рдиिрдЧрд░ाрдиी, рдиीрддि рд╕рдорд░्рдерди рдФрд░ рдбेрдЯा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдоें рднी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдПрдЧी।
рдпрд╣ рд╕ंрд╕्рдеा National Transport Master Plan рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ेрдЧी, рдЬिрд╕рдХी рдпोрдЬрдиा рдЕрд╡рдзि рджрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдЧी। ₹500 рдХрд░ोрдб़ рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдЧрдд рд╡ाрд▓ी рд╕рд░рдХाрд░ी рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪा рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рддрдХрдиीрдХी рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдФрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी рдоें рднी рдЗрд╕рдХी рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।
рдЗрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд National Transport Data Repository (NTDR) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े GSTN рдИ-рд╡े рдмिрд▓, FASTag, VAHAN, GPS рдЖрдзाрд░िрдд рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдпाрддाрдпाрдд рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕े рдЬुрдб़े рдЖँрдХрдб़ों рдХो рдПрдХीрдХृрдд рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै।
рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рднाрд░рдд рдХे рдЫोрдЯे рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдоों (SMEs) рдХो рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдкूँрдЬी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े SME Growth Fund (SGF) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ेрддु ₹10,000 рдХрд░ोрдб़ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै। рдпрд╣ рдШोрд╖рдгा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмрдЬрдЯ 2026-27 рдоें рдХी рдЧрдИ рдкрд╣рд▓ рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ै।
рдЗрд╕ рдлंрдб рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг, рд╕ेрд╡ा, рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рдирд╡ाрдЪाрд░ рдФрд░ рд░рдгрдиीрддिрдХ рдоूрд▓्рдп рд╢ृंрдЦрд▓ाрдУं рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрднाрд╡рдиाрд╢ीрд▓ рдЙрдж्рдпрдоों рдХो рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЗрдХ्рд╡िрдЯी рдиिрд╡ेрд╢ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиा рд╣ै।
рдлंрдб рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдРрд╕े рдЙрдж्рдпрдоों рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ेрдЧा рдЬिрди्рд╣ें рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрдиे, рдЙрди्рдирдд рддрдХрдиीрдХ рдЕрдкрдиाрдиे, рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рд╕ुрдзाрд░рдиे рдФрд░ рдиिрд░्рдпाрдд рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкूँрдЬी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд▓рд╕्рдЯрд░ों рдФрд░ рдЯिрдпрд░-II рддрдеा рдЯिрдпрд░-III рд╢рд╣рд░ों рдоें рд╕्рдеिрдд рдпोрдЧ्рдп рдЙрдж्рдпрдо рднी рдЗрд╕рдХे рдлोрдХрд╕ рдоें рд╣ैं।
рдпрд╣ рдлंрдб Alternative Investment Fund (AIF) рдХे рдвाँрдЪे рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕ंрднाрд╡рдиाрд╢ीрд▓ рдЫोрдЯे рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдоों рдХो рдмрдб़े рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рднाрд░рддीрдп рдЙрдж्рдпрдоों рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
рд░рдХ्рд╖ा рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрдЧрдарди (DRDO) рдиे рд▓рдж्рджाрдЦ рдХे рди्рдпोрдоा (рдоुрдз рдб्рд░ॉрдкिंрдЧ рдЬ़ोрди) рдоें рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд Advanced High-Altitude Parachute (AHAP) рдХा рд╕рдлрд▓ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдКँрдЪाрдИ рд╡ाрд▓े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкैрд░ाрдЯ्рд░ूрдкрд░्рд╕ рдХो рдЙрддाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдпрд╣ рдПрдХ Static-Line Parachute System рд╣ै। рдЗрд╕े DRDO рдХी Aerial Delivery Research and Development Establishment (ADRDE), рдЖрдЧрд░ा рдиे рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг Ordnance Parachute Factory (OPF), рдХाрдирдкुрд░ рдиे рдХिрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдкैрд░ाрд╢ूрдЯ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддैрдиाрддी рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ैं рдФрд░ рдпрд╣ 18,000 рдлीрдЯ рддрдХ рдХी рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдКँрдЪाрдИ рдХे рд▓िрдП рдбिрдЬाрдЗрди рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рднाрд░рддीрдп рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдмрд▓ों рдХो рдКँрдЪे рдФрд░ рдХрдаिрди рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкैрд░ाрдЯ्рд░ूрдкрд░्рд╕ рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рддрдеा рдк्рд░рднाрд╡ी рддैрдиाрддी рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдк्рд░рдоाрдгрди Centre for Military Airworthiness and Certification (CEMILAC), рдХाрдирдкुрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдк्рд░ेрд╕ рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा (PCI) рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рджрд╕्рдп рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рдХрдИ рдкрдж рдЦाрд▓ी рд░рд╣рдиे рдХा рдоुрдж्рджा рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣ा। рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдкрд░िрд╖рдж рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдЕрдкрдиी рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╕рджрд╕्рдп рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рдЖрдзे рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╣ी рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी рдФрд░ рдЗрд╕рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рддрдеा рд╕рдоाрдЪाрд░-рдкрдд्рд░ рд╕ंрдкाрджрдХों рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдирд╣ीं рдеा।
рд╣ाрд▓ाँрдХि, 8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдк्рд░ेрд╕ рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рдиे рдЕрдкрдиे 15рд╡ें рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдкрд░िрд╖рдж рдХे рдкुрдирд░्рдЧрдарди рдФрд░ рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рдиाрдоांрдХрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдкрдбेрдЯ рдЬाрд░ी рдХिрдпा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд░िрдХ्рдд рдкрджों рд╡ाрд▓ी рдЦрдмрд░ рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ рдирд╡ीрдирддрдо рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдХो рднी рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।
PCI рдПрдХ рд╡ैрдзाрдиिрдХ, рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рдФрд░ рдЕрд░्рдз-рди्рдпाрдпिрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░ेрд╕ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा рддрдеा рднाрд░рдд рдоें рд╕рдоाрдЪाрд░-рдкрдд्рд░ों рдФрд░ рд╕рдоाрдЪाрд░ рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдХे рдоाрдирдХों рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдФрд░ рдЙрдирдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै।
рдкрд░िрд╖рдж рдоें рдкрдд्рд░рдХाрд░ों, рд╕рдоाрдЪाрд░-рдкрдд्рд░ों рдХे рдоाрд▓िрдХों рдПрд╡ं рдк्рд░рдмंрдзрдХों, рд╕рдоाрдЪाрд░ рдПрдЬेंрд╕िрдпों, рд╕ंрд╕рдж рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХाрдиूрди рддрдеा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рдЬुрдб़े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рд╣ोрддे рд╣ैं।
- рд╕्рдеाрдкрдиा рдХा рдХाрдиूрдиी рдЖрдзाрд░: Press Council Act, 1978
- рдкुрдиः рд╕्рдеाрдкрдиा: 1979
- рдк्рд░рдХृрддि: рд╡ैрдзाрдиिрдХ, рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рдПрд╡ं рдЕрд░्рдз-рди्рдпाрдпिрдХ рд╕ंрд╕्рдеा
- рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдк्рд░ेрд╕ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХे рдоाрдирдХों рдХी рд░рдХ्рд╖ा
- рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЪीрддों рдХे рд▓िрдП рддीрд╕рд░ा рдЖрд╡ाрд╕ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╡ीрд░ांрдЧрдиा рджुрд░्рдЧाрд╡рддी рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ (VDTR) рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрд╣рд▓े рдиौрд░ाрджेрд╣ी рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा। рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЪीрддों рдХे рдкрд╣рд▓े рдЬोрдб़े рдХो рдпрд╣ाँ рдЫोрдб़े рдЬाрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рд╣ै।
рдпрд╣ рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╕ाрдЧрд░, рджрдоोрд╣ рдФрд░ рдирд░рд╕िंрд╣рдкुрд░ рдЬिрд▓ों рдоें рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдиौрд░ाрджेрд╣ी рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп рдФрд░ рджुрд░्рдЧाрд╡рддी рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рдХुрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рд▓рдЧрднрдЧ 2,339 рд╡рд░्рдЧ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै।
рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдКрдкрд░ी рд╡िंрдз्рдп рдкрд░्рд╡рддीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдФрд░ рджрдХ्рдХрди рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдкीрдп рдЬैрд╡-рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдкрд╣ाрдб़िрдпाँ, рдШाрдЯिрдпाँ, рдШाрд╕ рдХे рдоैрджाрди, рдирджिрдпाँ рдФрд░ рдЬрд▓рдзाрд░ाрдПँ рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं।
рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡рдирд╕्рдкрддिрдпों рдоें рд╕ाрдЧौрди, рд╕ाрдЬा, рдзाрд╡рдб़ा, рдмेрд░ рдФрд░ рдЖँрд╡рд▓ा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ों рдоें рдмाрдШ, рддेंрджुрдЖ, рднेрдб़िрдпा, рд╕िрдпाрд░, рд▓рдХрдб़рдмрдЧ्рдШा, рдиीрд▓рдЧाрдп, рдЪिंрдХाрд░ा рдФрд░ рдЪीрддрд▓ рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рд░िрдЬрд░्рд╡ рдХे рднीрддрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕िंрдЧौрд░рдЧрдв़ рдХिрд▓ा рднी рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- рд░ाрдЬ्рдп: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢
- рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдШोрд╖िрдд: 2023
- рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓: рд▓рдЧрднрдЧ 2,339 рд╡рд░्рдЧ рдХिрдоी
- рдЬिрд▓े: рд╕ाрдЧрд░, рджрдоोрд╣ рдФрд░ рдирд░рд╕िंрд╣рдкुрд░
- рдиाрдордХрд░рдг: рдЧोंрдбрд╡ाрдиा рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░ाрдиी рджुрд░्рдЧाрд╡рддी рдХे рдиाрдо рдкрд░
- рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдиौрд░ाрджेрд╣ी рдФрд░ рджुрд░्рдЧाрд╡рддी рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдпों рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЗрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
рднाрд░рдд рдХी рдЕрдбाрдиी рдкाрд╡рд░ рдФрд░ рднूрдЯाрди рдХी рд╕рд░рдХाрд░ी рдмिрдЬрд▓ी рдЙрдд्рдкाрджрди рдХंрдкрдиी Druk Green Power Corporation Ltd. (DGPC) рдиे рднूрдЯाрди рдоें 770 рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ рдХी Chamkharchhu-I рдЬрд▓рд╡िрдж्рдпुрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХ рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं। рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ 6 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рдЧрдП।
рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдордз्рдп рднूрдЯाрди рдХे рдЭेрдордЧांрдЧ (Zhemgang) рдЬिрд▓े рдоें рдЪाрдордЦाрд░рдЫू рдирджी рдкрд░ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рд░рди-рдСрдл-рдж-рд░िрд╡рд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЬрд▓рд╡िрдж्рдпुрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдКрд░्рдЬा рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХो рдмрдв़ाрдиा рд╣ै।
рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें рдЕрдбाрдиी рдкाрд╡рд░ рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी 49% рдФрд░ рднूрдЯाрди рдХी рд╕рд░рдХाрд░ी рдХंрдкрдиी DGPC рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी 51% рд╣ोрдЧी। рдЗрд╕े Build, Own, Operate and Transfer (BOOT) рдоॉрдбрд▓ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рдХी рддाрд░ीрдЦ рд╕े рд░िрдпाрдпрдд рдЕрд╡рдзि 30 рд╡рд░्рд╖ рд╣ोрдЧी।
рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें 108 рдоीрдЯрд░ рдКँрдЪा рдХंрдХ्рд░ीрдЯ рдЧ्рд░ैрд╡िрдЯी рдмाँрдз, 19.2 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмी рд╣ेрдбрд░ेрд╕ рд╕ुрд░ंрдЧ рдФрд░ рднूрдоिрдЧрдд рд╡िрдж्рдпुрдд рдЧृрд╣ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे। рдиिрд░्рдоाрдг 2027 рдХी рдкрд╣рд▓ी рдЫрдоाрд╣ी рдоें рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдЖрд░ंрдн рд╣ोрдиे рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рдЫрд╣ рд╡рд░्рд╖ рдХे рднीрддрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдЪाрд▓ू рдХрд░рдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рд╕े рд╕рд░्рджिрдпों рдоें рднूрдЯाрди рдХी рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдоाँрдЧ рдкूрд░ी рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЧрд░्рдоिрдпों рдоें рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмिрдЬрд▓ी рднाрд░рдд рдХो рдиिрд░्рдпाрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рдиे рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд░рдд-рднूрдЯाрди рдХे рдмीрдЪ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдКрд░्рдЬा рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
- рджेрд╢: рднूрдЯाрди
- рдХ्рд╖рдорддा: 770 рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ
- рдирджी: рдЪाрдордЦाрд░рдЫू рдирджी
- рдЬिрд▓ा: рдЭेрдордЧांрдЧ
- рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी: рдЕрдбाрдиी рдкाрд╡рд░ 49%, DGPC 51%
- BOOT: Build, Own, Operate and Transfer
- рдорд╣рдд्рдд्рд╡: рднाрд░рдд-рднूрдЯाрди рдКрд░्рдЬा рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा।
рдл्рд░ांрд╕ рдиे 6 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдЕрдкрдиी рдЙрди्рдирдд M51.3 рд░рдгрдиीрддिрдХ рдмैрд▓िрд╕्рдЯिрдХ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдкрд░рдоाрдгु-рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдмैрд▓िрд╕्рдЯिрдХ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдкрдирдбुрдм्рдмी рд╕े рдХिрдпा। рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдл्рд░ांрд╕ рдХे рдкрд░рдоाрдгु рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рддंрдд्рд░ рдХी рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг Le Vigilant рдиाрдордХ рдкрдирдбुрдм्рдмी рд╕े рдл्рд░ांрд╕ рдХे рдм्рд░िрдЯрдиी рддрдЯ рдХे рдиिрдХрдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рджौрд░ाрди рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдоें рдкрд░рдоाрдгु рд╡ाрд░рд╣ेрдб рдирд╣ीं рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рдеा। рдл्рд░ांрд╕ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдЦрд░ीрдж рдПрд╡ं рддрдХрдиीрдХी рдПрдЬेंрд╕ी DGA рдиे рдЗрд╕рдХी рдЙрдб़ाрди рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी।
M51.3 рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдХो ArianeGroup рдиे рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ M51 рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХा рдЙрди्рдирдд рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╣ै рдФрд░ 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2025 рдХो рд╕ेрд╡ा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдИ рдеी। рдпрд╣ рдаोрд╕ рдИंрдзрди рд╕े рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рддीрди рдЪрд░рдгों рд╡ाрд▓ी рдкрдирдбुрдм्рдмी-рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкिрдд рдмैрд▓िрд╕्рдЯिрдХ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╣ै।
рдпрд╣ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдл्рд░ांрд╕ рдХी рд╕рдоुрдж्рд░-рдЖрдзाрд░िрдд рдкрд░рдоाрдгु рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЙрди्рдирдд рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдХी SNLE 3G рд░рдгрдиीрддिрдХ рдкрд░рдоाрдгु-рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдмैрд▓िрд╕्рдЯिрдХ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдкрдирдбुрдм्рдмिрдпों рдХे рд▓िрдП рднी рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै।
- рджेрд╢: рдл्рд░ांрд╕
- рдоिрд╕ाрдЗрд▓: M51.3
- рдк्рд░рдХाрд░: рдкрдирдбुрдм्рдмी рд╕े рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкिрдд рдмैрд▓िрд╕्рдЯिрдХ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ (SLBM)
- рдиिрд░्рдоाрддा: ArianeGroup
- рдИंрдзрди: рдаोрд╕ рдк्рд░рдгोрджрдХ
- рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдл्рд░ांрд╕ рдХी рд╕рдоुрдж्рд░-рдЖрдзाрд░िрдд рдкрд░рдоाрдгु рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा।
рдЧुрдЬрд░ाрдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмрд░्рджा рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд▓рдзाрд░ी рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рдХी рдпोрдЬрдиा рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै। рдмрд░्рджा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдПрд╢िрдпाрдИ рд╢ेрд░ों рдХे рд▓िрдП рдЧिрд░ рд╡рди рдХे рдмाрдж рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдоाрд▓рдзाрд░ी рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХा рдПрдХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЕрд░्рдз-рдШुрдоंрддू рдкрд╢ुрдкाрд▓рдХ рд╕рдоुрджाрдп рд╣ै। ‘рдоाрд▓рдзाрд░ी’ рд╢рдм्рдж рдХा рдЕрд░्рде рдкрд╢ुрдзрди рд░рдЦрдиे рдпा рдЙрд╕рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै। рдЗрдирдХी рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЧाрдп, рднैंрд╕, рднेрдб़, рдмрдХрд░ी рдФрд░ рдКँрдЯ рдЬैрд╕े рдкрд╢ुрдУं рдХे рдкाрд▓рди рддрдеा рджूрдз, рдШी рдФрд░ рдЕрди्рдп рдкрд╢ु рдЙрдд्рдкाрджों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।
рдоाрд▓рдзाрд░ी рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓ोрдЧ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдмрди्рдиी рдШाрд╕ рдХे рдоैрджाрдиों, рдЧिрд░ рд╡рди рдФрд░ рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдЕрди्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрдирдХी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдкрд╢ुрдкाрд▓рди, рдЪрд░ाрдЧाрд╣ों рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ै। рд╕рдоुрджाрдп рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдХрдв़ाрдИ рдФрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╣рд╕्рддрд╢िрд▓्рдк рдоें рднी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкрд╣рдЪाрди рд╣ै।
рдмрд░्рджा рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп рдкोрд░рдмंрджрд░ рдФрд░ рджेрд╡рднूрдоि рдж्рд╡ाрд░рдХा рдЬिрд▓ों рдоें рдлैрд▓ा рд╣ै। рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдоाрдирд╡-рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा рд╣ै। рдШोрд╖िрдд рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕्рд╡ेрдЪ्рдЫा рд╕े рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкाрдд्рд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рдк्рд░рддि рдкрд░िрд╡ाрд░ ₹15 рд▓ाрдЦ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рддрдеा рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рднूрдЦंрдб рджेрдиे рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рд╕рдоुрджाрдп: рдоाрд▓рдзाрд░ी
- рдк्рд░рдоुрдЦ рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХा рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдмрди्рдиी рдШाрд╕рднूрдоि рдФрд░ рдЧिрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░
- рдЬीрд╡рдирдпाрдкрди: рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрд╢ुрдкाрд▓рди
- рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп: рдмрд░्рджा рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп
- рдЬिрд▓े: рдкोрд░рдмंрджрд░ рдФрд░ рджेрд╡рднूрдоि рдж्рд╡ाрд░рдХा
- рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдПрд╢िрдпाрдИ рд╢ेрд░ों рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рддрдеा рдоाрдирд╡-рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрдо рдХрд░рдиा।
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдФрд░ рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЧाрдЗ рдкाрд░्рдоेрд▓िрди (Guy Parmelin) рдХे рдмीрдЪ 5 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╡ाрд░्рддा рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рджोрдиों рджेрд╢ों рдиे рд╡्рдпाрдкाрд░, рдиिрд╡ेрд╢, рд░рдХ्рд╖ा, рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди-рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪे рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рдЬрддाрдИ। рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ 5 рд╕рдордЭौрддों рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рднी рд╣ुрдП।
рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдФрд░ рдпूрд░ोрдкीрдп рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕ंрдШ (EFTA) рдХे рдмीрдЪ рд▓ाрдЧू Trade and Economic Partnership Agreement (TEPA) рдХे рддрд╣рдд рдЕрдЧрд▓े 15 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рднाрд░рдд рдоें 100 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХा рдиिрд╡ेрд╢ рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 10 рд▓ाрдЦ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдкैрджा рдХрд░рдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै।
5 рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдордЭौрддे/рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПँ: (1) Migration and Mobility Partnership Agreement, (2) Young Professionals Agreement, (3) рдкрд░िрд╡рд╣рди рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рдоोрдмिрд▓िрдЯी рд╕िрд╕्рдЯрдо рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪे рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ, (4) рднाрд░рдд рдФрд░ рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдХे рд╢ोрдз рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рдмीрдЪ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП Letter of Intent, рддрдеा (5) Innovation, Technology Transfer рдФрд░ Entrepreneurship рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП Implementation Arrangement।
Migration and Mobility Agreement рд╕े рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдЫाрдд्рд░ों, рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдФрд░ рдкेрд╢ेрд╡рд░ों рдХी рдЖрд╡ाрдЬाрд╣ी рдЖрд╕ाрди рд╣ोрдЧी। рдЗрд╕рдоें рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╢рд░्рддों рдХे рддрд╣рдд 5 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдХे Multiple-Entry Visa рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдпाрдд्рд░ा рдоें рдЕрдзिрдХрддрдо 6 рдорд╣ीрдиे рддрдХ рд░рд╣рдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ै। рд╡рд╣ीं Young Professionals Agreement рдХे рддрд╣рдд рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдпुрд╡ा рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдЕрд╕्рдеाрдпी рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдФрд░ рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे। рдк्рд░ाрд░ंрдн рдоें рд╣рд░ рджेрд╢ рд╕े 300 рдпुрд╡ा рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे, рдЬिрд╕े рдмрдв़ाрдХрд░ 500 рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рджोрдиों рджेрд╢ों рдиे рд░рдХ्рд╖ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕ैрди्рдп рдЖрджाрди-рдк्рд░рджाрди рдФрд░ Defence Production рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдмрдв़ाрдиे рддрдеा рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рдЬрддाрдИ। рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪे рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рд░ोрдкрд╡े, рдЬेрд╡рд░ рдПрдпрд░рдкोрд░्рдЯ рдФрд░ рдкрд░्рд╡рддीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░ेрд▓рд╡े/рдЯрдирд▓ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПँ рднाрд░рдд-рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं।
рднाрд░рдд рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдХो рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрдж, рдлाрд░्рдоाрд╕्рдпूрдЯिрдХрд▓्рд╕, рдХрдкрдб़ा рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рд╕ाрдоाрди рдХे рдиिрд░्рдпाрдд рдХो рдмрдв़ाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рд╡рд╣ीं рднाрд░рдд рдоें рд╕्рд╡िрд╕ рдиिрд╡ेрд╢ рдХो рдмाрдпोрдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी, рд▓ाрдЗрдл рд╕ाрдЗंрд╕ेрдЬ, рдмैंрдХिंрдЧ, рдмीрдоा, рдЦाрдж्рдп рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдФрд░ рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдХाрд░्рд▓ рдбाрдЗрд╕ेрд░ोрде, рдкीрдЯрд░ рд╣ेрдЧेрдоैрди рдФрд░ рдЬॉрд░्рдЬ рдиाрдЧेрд▓ рдХो рдлिрдЬिрдпोрд▓ॉрдЬी рдпा рдоेрдбिрд╕िрди рдоें 2026 рдХा рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
ЁЯФ╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдСрдк्рдЯोрдЬेрдиेрдЯिрдХ्рд╕ (Optogenetics) рддрдеा рдк्рд░рдХाрд╢-рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдЖрдпрди рдЪैрдирд▓ों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЦोрдЬों рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдСрдк्рдЯोрдЬेрдиेрдЯिрдХ्рд╕ рдоें рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рддंрдд्рд░िрдХा рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХी рдЧрддिрд╡िрдзि рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рд╕्рдоृрддि, рднाрд╡рдиाрдУं рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд░ाрд╢ि 12 рдоिрд▓िрдпрди рд╕्рд╡ीрдбिрд╢ рдХ्рд░ोрдирд░ рд╣ै, рдЬिрд╕े рддीрдиों рд╡िрдЬेрддाрдУं рдоें рдмрд░ाрдмрд░ рдмांрдЯा рдЬाрдПрдЧा।
ЁЯФ╣ рдСрдк्рдЯोрдЬेрдиेрдЯिрдХ्рд╕ → рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рдорджрдж рд╕े рди्рдпूрд░ॉрди्рд╕ рдХी рдЧрддिрд╡िрдзि рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХी рддрдХрдиीрдХ।
ЁЯФ╣ Channelrhodopsin → рдк्рд░рдХाрд╢-рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдк्рд░ोрдЯीрди, рдЬिрд╕рдиे рдСрдк्рдЯोрдЬेрдиेрдЯिрдХ्рд╕ рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी।
ЁЯФ╣ рдоेрдбिрд╕िрди рдиोрдмेрд▓ → рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХी рдоूрд▓ рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ।
ЁЯФ╣ рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрд╡ाрд╕ рджिрд╡рд╕ (World Habitat Day) 2026 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा।
ЁЯФ╣ 2026 рдХी рдеीрдо рд╣ै — “Adequate Housing for All” рдпाрдиी рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЖрд╡ाрд╕।
ЁЯФ╣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдХिрдлाрдпрддी, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु-рдЕрдиुрдХूрд▓ рдЖрд╡ाрд╕ рддрдеा рдЯिрдХाрдК рд╢рд╣рд░ी рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
ЁЯФ╣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдЖрд╡ाрд╕ рдПрд╡ं рд╢рд╣рд░ी рдоाрдорд▓ों рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी рддोрдЦрди рд╕ाрд╣ू рд╕рд╣िрдд рд╡िрднिрди्рди рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдФрд░ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдиे рднाрдЧ рд▓िрдпा।
ЁЯФ╣ рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрд╡ाрд╕ рджिрд╡рд╕ → рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХे рдкрд╣рд▓े рд╕ोрдорд╡ाрд░ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрд╕्рдеा → UN-Habitat।
ЁЯФ╣ рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп → рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЖрд╡ाрд╕, рдмेрд╣рддрд░ рд╢рд╣рд░ी рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЯिрдХाрдК рдоाрдирд╡ рдмрд╕्рддिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा।
ЁЯФ╣ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп → рдЖрд╡ाрд╕ рдПрд╡ं рд╢рд╣рд░ी рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп (MoHUA)।
ЁЯФ╣ рд░ेрд╕्рдЯ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рдиे рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХो 167 рд░рдиों рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рдИрд░ाрдиी рдХрдк 2026 рдХा рдЦिрддाрдм рдЬीрддा।
ЁЯФ╣ рдоुрдХाрдмрд▓ा рд╢ेрд░-рдП-рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕्рдЯेрдбिрдпрдо, рд╢्рд░ीрдирдЧрд░ рдоें рдЦेрд▓ा рдЧрдпा।
ЁЯФ╣ рд░ेрд╕्рдЯ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рдиे рдЕрдкрдиी рджोрдиों рдкाрд░िрдпों рдоें 237 рдФрд░ 319 рд░рди рдмрдиाрдП, рдЬрдмрдХि рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдиे 278 рдФрд░ 111 рд░рди рдмрдиाрдП।
ЁЯФ╣ рд░рд╡िрдЪंрдж्рд░рди рд╕्рдорд░рдг рдиे рд░ेрд╕्рдЯ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рдХी рджूрд╕рд░ी рдкाрд░ी рдоें рд╢ाрдирджाрд░ 126 рд░рди рдмрдиाрдП рдФрд░ рдоैрдЪ рдоें рдЙрдирдХा рдХुрд▓ рд╕्рдХोрд░ 203 рд░рди рд░рд╣ा।
ЁЯФ╣ рдИрд░ाрдиी рдХрдк → рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рдердо рд╢्рд░ेрдгी рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा।
ЁЯФ╣ рдИрд░ाрдиी рдХрдк → рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд░ेрд╕्рдЯ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рдФрд░ рд░рдгрдЬी рдЯ्рд░ॉрдлी рдЪैंрдкिрдпрди рдХे рдмीрдЪ рдЦेрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд░рдгрдЬी рдЯ्рд░ॉрдлी → рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрд░ेрд▓ू рдк्рд░рдердо рд╢्рд░ेрдгी рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा।
ЁЯФ╣ рд╢ेрд░-рдП-рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕्рдЯेрдбिрдпрдо → рд╢्рд░ीрдирдЧрд░, рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░।
ЁЯФ╣ рднाрд░рдд рдиे 19рд╡ें International Olympiad on Astronomy and Astrophysics (IOAA) 2026 рдоें 4 рд╕्рд╡рд░्рдг рдФрд░ 1 рд░рдЬрдд рдкрджрдХ рдЬीрддे।
ЁЯФ╣ рднाрд░рдд рдиे рд╡िрдпрддрдиाрдо рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рддीрд╕рд░ा рд╕्рдеाрди рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा। рдИрд░ाрди рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा 5-5 рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХों рдХे рд╕ाрде рдЖрдЧे рд░рд╣े।
ЁЯФ╣ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХा рдЖрдпोрдЬрди рд╣рдиोрдИ, рд╡िрдпрддрдиाрдо рдоें 25 рд╕िрддंрдмрд░ рд╕े 5 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рддрдХ рд╣ुрдЖ।
ЁЯФ╣ рдЗрд╕рдоें 64 рджेрд╢ों рдХे 307 рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдиे рднाрдЧ рд▓िрдпा। рднाрд░рдд рдХे рд╕рднी 5 рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдиे рдкрджрдХ рдЬीрддे।
ЁЯФ╣ IOAA → International Olympiad on Astronomy and Astrophysics।
ЁЯФ╣ рднाрд░рдд рдиे IOAA рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиा → 1999 рд╕े рд╢ुрд░ू рдХिрдпा।
ЁЯФ╣ рднाрд░рдд рдХी рдЯीрдо рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕ंрд╕्рдеा → HBCSE, TIFR।
ЁЯФ╣ HBCSE → Homi Bhabha Centre for Science Education।
ЁЯФ╣ 2027 IOAA → рддुрд░्рдХिрдпे (T├╝rkiye) рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдЧा।
ЁЯФ╣ рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рднрджोрд╣ी рдЬिрд▓े рдХा рдиाрдо рдмрджрд▓рдХрд░ ‘рд╕ंрдд рд░рд╡िрджाрд╕ рдирдЧрд░ рднрджोрд╣ी’ рдХिрдП рдЬाрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ।
ЁЯФ╣ рдпрд╣ рдШोрд╖рдгा 4 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рднрджोрд╣ी рдоें рдХी рдЧрдИ।
ЁЯФ╣ рднрджोрд╣ी рдЬिрд▓ा 30 рдЬूрди 1994 рдХो рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдЬिрд▓े рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдХे рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा рдФрд░ рдпрд╣ рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХा 65рд╡ाँ рдЬिрд▓ा рдмрдиा рдеा।
ЁЯФ╣ рднрджोрд╣ी рдЕрдкрдиे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХाрд▓ीрди рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдирдпा рдиाрдо → рд╕ंрдд рд░рд╡िрджाрд╕ рдирдЧрд░ рднрджोрд╣ी।
ЁЯФ╣ рд░ाрдЬ्рдп → рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢।
ЁЯФ╣ рдЬिрд▓ा рдЧрдарди → 30 рдЬूрди 1994।
ЁЯФ╣ рдоूрд▓ рдЬिрд▓ा → рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдХे рдмрдиाрдпा рдЧрдпा।
ЁЯФ╣ рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд╣рдЪाрди → рдХाрд▓ीрди рдЙрдж्рдпोрдЧ।
ЁЯФ╣ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕ंрдд → рд╕ंрдд рд░рд╡िрджाрд╕, рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рднрдХ्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрдд।
ЁЯФ╣ National Supercomputing Mission (NSM) рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рднाрд░рдд рдоें рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕्рддрд░ीрдп рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдЗрдХोрд╕िрд╕्рдЯрдо рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдоिрд╢рди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2015 рдоें рд▓рдЧрднрдЧ ₹4,500 рдХрд░ोрдб़ рдХे рдмрдЬрдЯ рдкрд░िрд╡्рдпрдп рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдИ рдеी।
ЁЯФ╣ NSM рдХा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди DST рдФрд░ MeitY рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। C-DAC рдФрд░ IISc рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рднाрдЧीрджाрд░ рд╣ैं।
ЁЯФ╣ рдоिрд╢рди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд 123 рдкेрдЯाрдл्рд▓ॉрдк्рд╕ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЪрдпी рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓े 50 рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै।
ЁЯФ╣ PARAM 8000 рднाрд░рдд рдХे рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоीрд▓ рдХा рдкрдд्рдерд░ рдеा, рдЬिрд╕े C-DAC рдиे рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдеा।
ЁЯФ╣ NSM → National Supercomputing Mission।
ЁЯФ╣ C-DAC → Centre for Development of Advanced Computing।
ЁЯФ╣ DST → Department of Science and Technology।
ЁЯФ╣ MeitY → Ministry of Electronics and Information Technology।
ЁЯФ╣ PF → Petaflop; рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдХ्рд╖рдорддा рдоाрдкрдиे рдХी рдЗрдХाрдИ।
ЁЯФ╣ HPC → High-Performance Computing।
ЁЯФ╣ PARAM 8000 → рднाрд░рдд рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ों рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ।
ЁЯФ╣ рдЕрд╕рдо рдХे рдбिрдм्рд░ूрдЧрдв़ рд╕्рдеिрдд рдмोрдЧीрдмीрд▓ рдЯрд░्рдоिрдирд▓ рд╕े рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓ी рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрд▓рд╡ाрд╣рдХ рдпाрдд्рд░ा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ।
ЁЯФ╣ рдпрд╣ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдмाрдж рдКрдкрд░ी рдЕрд╕рдо рд╕े рдХिрд╕ी рд╡िрджेрд╢ी рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рддрдХ рдкрд╣рд▓ी рдХाрд░्рдЧो рд╢िрдкрдоेंрдЯ рдеी।
ЁЯФ╣ рдпाрдд्рд░ा рдоें 540 рдоीрдЯ्рд░िрдХ рдЯрди рдоेрдердиॉрд▓ рдХो рдмोрдЧीрдмीрд▓ рд╕े рдкंрдЧाрдУं рдкोрд░्рдЯ, рдвाрдХा рднेрдЬा рдЧрдпा।
ЁЯФ╣ рдоाрд▓ рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧ-2 (рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░) рддрдеा рднाрд░рдд-рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ рд░ूрдЯ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднेрдЬा рдЧрдпा।
ЁЯФ╣ рдоेрдердиॉрд▓ рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди Assam Petro-Chemicals Limited (APCL) рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
ЁЯФ╣ рдмोрдЧीрдмीрд▓ рдЯрд░्рдоिрдирд▓ → рдбिрдм्рд░ूрдЧрдв़, рдЕрд╕рдо।
ЁЯФ╣ рдкंрдЧाрдУं рдкोрд░्рдЯ → рдвाрдХा, рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХे рдиिрдХрдЯ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЗрдирд▓ैंрдб рдХंрдЯेрдирд░ рдЯрд░्рдоिрдирд▓।
ЁЯФ╣ APCL → Assam Petro-Chemicals Limited, рдиाрдорд░ूрдк, рдЕрд╕рдо।
ЁЯФ╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧ-2 → рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рдирджी।
ЁЯФ╣ рдоेрдердиॉрд▓ → рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд░рд╕ाрдпрди, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡िрднिрди्рди рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдФрд░ рдИंрдзрди рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд╡рд░िрд╖्рда рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рдиे рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд Shanghai Cooperation Organisation (SCO) Council of National Coordinators рдХी рдмैрдардХ рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा।
ЁЯФ╣ рдпрд╣ рд╣ाрд▓िрдпा рднाрд░рдд-рдкाрдХिрд╕्рддाрди рд╕ैрди्рдп рддрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдоें рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдоंрдбрд▓ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдпाрдд्рд░ा рдеी।
ЁЯФ╣ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдиे 2026–27 рдХे рд▓िрдП SCO рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╕ंрднाрд▓ी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ी рдЕрд╡рдзि рдоें рд╕ंрдЧрдарди рдХी рд╡िрднिрди्рди рдмैрдардХें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।
ЁЯФ╣ SCO рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें 10 рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ों рдХा рдпूрд░ेрд╢िрдпाрдИ рд╕ंрдЧрдарди рд╣ै рдФрд░ рднाрд░рдд рдЗрд╕рдХा рдкूрд░्рдг рд╕рджрд╕्рдп рд╣ै।
ЁЯФ╣ SCO рд╕्рдеाрдкрдиा → 15 рдЬूрди 2001।
ЁЯФ╣ рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп → рдмीрдЬिंрдЧ, рдЪीрди।
ЁЯФ╣ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рднाрд╖ाрдПँ → рд░ूрд╕ी рдФрд░ рдЪीрдиी।
ЁЯФ╣ рднाрд░рдд рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди → 2017 рдоें SCO рдХे рдкूрд░्рдг рд╕рджрд╕्рдп рдмрдиे।
ЁЯФ╣ SCO Council of National Coordinators → рд╕ंрдЧрдарди рдХी рджैрдиिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рддрдеा рдк्рд░рдоुрдЦ рдмैрдардХों рдХी рддैрдпाрд░िрдпों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ 2026–27 рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा → рдкाрдХिрд╕्рддाрди।
ЁЯФ╣ рднाрд░рдд рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рдкрдв़рдиे-рд▓िрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдХाрд░्рдпाрдд्рдордХ, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХो рднी рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि (NEP) 2020 рдоें Foundational Literacy and Numeracy рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рднाрд░рдд рдоें рдХिрд╕ी рд░ाрдЬ्рдп рдпा рдХेंрдж्рд░рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдоें 95% рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЙрд╕े рдкूрд░्рдг рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХे рд╕рдордХрдХ्рд╖ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ ULLAS – рдирд╡ рднाрд░рдд рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╡рдпрд╕्рдХों рдоें рдХाрд░्рдпाрдд्рдордХ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा, рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдЬ्рдЮाрди рддрдеा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдПрд╡ं рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ ULLAS → Understanding of Lifelong Learning for All in Society।
ЁЯФ╣ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп → рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп।
ЁЯФ╣ 95% рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा → рднाрд░рддीрдп рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдкूрд░्рдг рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХे рд╕рдордХрдХ्рд╖।
ЁЯФ╣ NEP 2020 → Foundational Literacy and Numeracy рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬोрд░।
ЁЯФ╣ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХा рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде → рдкрдв़рдиा, рд▓िрдЦрдиा, рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиा рддрдеा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдПрд╡ं рд╡िрдд्рддीрдп рдХौрд╢рд▓ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा।
ЁЯФ╣ RBI рдЧрд╡рд░्рдирд░ рд╕ंрдЬрдп рдорд▓्рд╣ोрдд्рд░ा рдиे 5рд╡ें рдХौрдЯिрд▓्рдп рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ рдХॉрди्рдХ्рд▓ेрд╡ рдоें рд╡िрдд्рддीрдп рд╕्рдеिрд░рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдкाँрдЪ рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдПँ рдмрддाрдИं।
ЁЯФ╣ рдХॉрди्рдХ्рд▓ेрд╡ рдХा рд╡िрд╖рдп рдеा — “Resilience in an Age of Flux”।
ЁЯФ╣ рдкрд╣рд▓ी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा → Systemic Resilience рдпाрдиी рдЭрдЯрдХों рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣рдиे рдФрд░ рдЙрдирдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рд╕ीрдоिрдд рдХрд░рдиे рдпोрдЧ्рдп рдмрдиाрдиा।
ЁЯФ╣ рджूрд╕рд░ी → рдирдП рдФрд░ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдЬुрдб़े Systemic Risks рдХी рдкрд╣рдЪाрди; рддीрд╕рд░ी → рдмेрд╣рддрд░ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо (Granular) рдбेрдЯा।
ЁЯФ╣ рдЪौрдеी → рдмैंрдХिंрдЧ рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рдкूрд░ी рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें System-wide Resilience рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा; рдкाँрдЪрд╡ीं → рд╡िрдд्рддीрдп рдирд╡ाрдЪाрд░ рдоें Trust рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा।
ЁЯФ╣ рдХौрдЯिрд▓्рдп рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ рдХॉрди्рдХ्рд▓ेрд╡ → рдЖрд░्рдеिрдХ рдПрд╡ं рдиीрддिрдЧрдд рд╡िрдорд░्рд╢ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрдЪ।
ЁЯФ╣ рдЖрдпोрдЬрди рд╕ंрд╕्рдеा → Institute of Economic Growth (IEG)।
ЁЯФ╣ RBI → Reserve Bank of India।
ЁЯФ╣ RBI рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा → 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1935।
ЁЯФ╣ RBI рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп → рдоुंрдмрдИ, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░।
ЁЯФ╣ Financial Stability Report → RBI рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рд╡рд░्рд╖ рдоें рджो рдмाрд░ рдЬाрд░ी рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрднрд░рддे рдЬोрдЦिрдо → рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╣рдорд▓े, рднू-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдПँ, рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдлрд▓рддाрдПँ рдФрд░ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдЬुрдб़ी рд╡िрдд्рддीрдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ।
National Industrial Corridor Development Programme (NICDP) рднाрд░рдд рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ, рдПрдХीрдХृрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдХे рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╢рд╣рд░ों рдПрд╡ं рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд▓рд╕्рдЯрд░ों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд╣рд▓ рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг, рдиिрд╡ेрд╢, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рд╣ै।
рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХॉрд░िрдбोрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рдорд╣ाрдирдЧрд░ों рдФрд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХेंрдж्рд░ों рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡рд╣рди рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдЬैрд╕े Dedicated Freight Corridors (DFCs), рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕рд╡े, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧ, рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдФрд░ рдХाрд░्рдЧो рдПрдпрд░рдкोрд░्рдЯ рд╕े рдЬोрдб़рддे рд╣ैं।
NICDP рдХे рддрд╣рдд рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдмрдЬाрдп Greenfield Industrial Smart Cities рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рдкाрд░्рдХ, рдЖрд╡ाрд╕, рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рдХेंрдж्рд░, рдЙрдкрдпोрдЧिрддाрдПँ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдПрдХ рд╣ी рдиिрдпोрдЬिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ों।
рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░ рд╕्рдеिрдд рдбेрдЬрд░्рдЯ рдиेрд╢рдирд▓ рдкाрд░्рдХ рдоें рдХेंрдж्рд░ीрдп рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдоंрдд्рд░ी рднूрдкेंрдж्рд░ рдпाрджрд╡ рдиे рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд╕े рд▓ुрдк्рддрдк्рд░ाрдп Great Indian Bustard (GIB) рдпाрдиी рдЧोрдбाрд╡рдг рдХे рджो рдирд░ рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХो рд╡рди्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЫोрдб़ा। рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХे GIB рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рд╣ै। :chatgpt-content-reference{index="1"}
рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдеाрд░ рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдФрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЧрд░्рдо рдПрд╡ं рд╢ुрд╖्рдХ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рд╡ाрд▓ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд░ेрдд рдХे рдЯीрд▓े, рдХांрдЯेрджाрд░ рдЭाрдб़िрдпाँ, рдШाрд╕рднूрдоि рддрдеा рдоौрд╕рдоी рдЬрд▓ाрд╢рдп рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рдбेрдЬрд░्рдЯ рдиेрд╢рдирд▓ рдкाрд░्рдХ GIB рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдм्рд▓ैрдХрдмрдХ, рдЪिंрдХाрд░ा, рдбेрдЬрд░्рдЯ рдлॉрдХ्рд╕, рдЗंрдбिрдпрди рд╡ुрд▓्рдл рдФрд░ рдбेрдЬрд░्рдЯ рдХैрдЯ рдЬैрд╕ी рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрд╡ाрд╕ рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рднी рдкाрдП рдЧрдП рд╣ैं, рдЬिрдирдоें рдЬुрд░ाрд╕िрдХ рдХाрд▓ рдХे рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ैं।
рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдбिंрдбोрд░ी рд╡рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕ाрд▓ рдХे рдкेрдб़ों рдкрд░ Sal Heartwood Borer рдХे рдк्рд░рдХोрдк рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪिंрддा рдмрдв़ी рд╣ै। рдпрд╣ рдХीрдЯ рд╕ाрд▓ рдХे рдкेрдб़ों рдФрд░ рд▓рдХрдб़ी рдХो рдЧंрднीрд░ рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХीрдЯ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиाрдо Hoplocerambyx spinicornis рд╣ै। рдпрд╣ Coleoptera рдЧрдг рдФрд░ Cerambycidae рдХुрд▓ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╕ाрд▓ рдХे рдкेрдб़ों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдХीрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рд╕ाрд▓ рдХा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиाрдо Shorea robusta рд╣ै। рдпрд╣ рдордз्рдп рднाрд░рдд рдХे рд╢ुрд╖्рдХ рдкрд░्рдгрдкाрддी рд╡рдиों рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ृрдХ्рд╖ рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рддрдеा рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рддрд░ाрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЭाрд░рдЦंрдб, рдУрдбिрд╢ा, рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
G7 рджेрд╢ों рдиे рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдКрд░्рдЬा рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЖрдкूрд░्рддि рд╕ंрдмंрдзी рджрдмाрд╡ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ 100 рдоिрд▓िрдпрди рдмैрд░рд▓ рдХрдЪ्рдЪे рддेрд▓ рдФрд░ рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рднंрдбाрд░ рд╕े рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдбीрдЬрд▓ рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдХो рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдЪрд░рдг рдоें рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। :chatgpt-content-reference{index="2"}
рдЗрд╕ рдХрджрдо рдХो International Energy Agency (IEA) рдХे рд╕ाрде рд╕рдорди्рд╡рдп рдоें рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै। G7 рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдКрд░्рдЬा рдмाрдЬाрд░ рдХो рд╕्рдеिрд░ рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдЖрдкूрд░्рддि рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा рд╣ै।
G7 рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдЬुрдб़े рдоुрдж्рджों рдкрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдмрдиा рд╕рдоूрд╣ рдеा, рд▓ेрдХिрди рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЗрд╕рдХा рдПрдЬेंрдбा рдКрд░्рдЬा, рдЬрд▓рд╡ाрдпु, рд╡्рдпाрдкाрд░, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдЬैрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡िрд╖рдпों рддрдХ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।
рдЗрдЪ्рдЫाрдорддी рдирджी рднाрд░рдд рдФрд░ рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХे рдмीрдЪ рдмрд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп/рд╕ीрдоाрдкाрд░ीрдп рдирджी рд╣ै। рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рджुрд░्рдЧा рдк्рд░рддिрдоा рд╡िрд╕рд░्рдЬрди рд╕े рдЬुрдб़े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЖрдпोрдЬрди рдФрд░ рдмрджрд▓рддी рд╕ीрдоा-рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдирджी рд╣ाрд▓ рдоें рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣ी।
рдЗрдЪ्рдЫाрдорддी рдирджी рдоाрдеाрднांрдЧा рдирджी рдХी рдПрдХ рд╢ाрдЦा/рд╡िрднाрдЬрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдирджिрдпा рддрдеा рдЙрдд्рддрд░ 24 рдкрд░рдЧрдиा рдЬिрд▓ों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдмрд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рднाрд░рдд-рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ीрдоा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрдиाрддी рд╣ै рдФрд░ рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХे рд╕ाрддрдЦीрд░ा рддрдеा рдЦुрд▓рдиा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддी рд╣ै।
рдпрд╣ рдирджी рдЖрдЧे рдХाрд▓िंрджी рдирджी рд╕े рдЬुрдб़рддी рд╣ै рдФрд░ рдЕंрддрддः рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी рдХी рдУрд░ рдЬाрддी рд╣ै। рдирджी рдоें рдЧाрдж рдЬрдоाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рд╢ुрд╖्рдХ рдоौрд╕рдо рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХрдо рддрдеा рд╡рд░्рд╖ा рдЛрддु рдоें рдмाрдв़ рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рджेрдЦी рдЬाрддी рд╣ै।
Creatine рдПрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкाрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди рдпुрдХ्рдд рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдпौрдЧिрдХ рд╣ै, рдЬो рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдоें рдКрд░्рдЬा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓िрдпा 12-рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдордз्рдпрдо рдЖрдпु рдПрд╡ं рдЕрдзिрдХ рдЖрдпु рд╡ाрд▓े рд╡рдпрд╕्рдХों рдоें рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдЧрдпा। :chatgpt-content-reference{index="3"}
рд╢рд░ीрд░ рдХी рд▓рдЧрднрдЧ 95% creatine skeletal muscles рдоें рдоुрдЦ्рдпрддः phosphocreatine рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ंрдЧ्рд░рд╣िрдд рд░рд╣рддी рд╣ै। Phosphocreatine рд╢рд░ीрд░ рдХो ATP (Adenosine Triphosphate) рдХे рддेрдЬी рд╕े рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬो рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдКрд░्рдЬा рдоुрдж्рд░ा рд╣ै।
Creatine рдХा рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕ा рднोрдЬрди рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдоांрд╕, рд╕рдоुрдж्рд░ी рднोрдЬрди рдФрд░ рджूрдз рдЬैрд╕े рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рд╕े। рд╢рд░ीрд░ рдЗрд╕рдХा рдПрдХ рднाрдЧ рдпрдХृрдд, рдЧुрд░्рджे рдФрд░ рдЕрдЧ्рди्рдпाрд╢рдп рдоें amino acids рд╕े рд╕्рд╡рдпं рднी рдмрдиाрддा рд╣ै।
рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे 135 рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиी Central Secretariat Library (CSL) рдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг рд╕े рдЬुрдб़े рдоाрдорд▓े рдкрд░ рд╕्рд╡рддः рд╕ंрдЬ्рдЮाрди рд▓िрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рд▓рдЧрднрдЧ 8.5 рд▓ाрдЦ рдкुрд╕्рддрдХों рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд░рдЦрддा рд╣ै। :chatgpt-content-reference{index="4"}
CSL рдХो рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े 1891 рдоें рдХोрд▓рдХाрддा рдоें Imperial Secretariat Library рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। 1911 рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рднाрд░рдд рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХोрд▓рдХाрддा рд╕े рджिрд▓्рд▓ी рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рднी рджिрд▓्рд▓ी рдЖ рдЧрдпा। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдпрд╣ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рднрд╡рди, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
рдпрд╣ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиे рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХा рдЖрдХाрд░ National Library, Kolkata рдХे рдмाрдж рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕рд░рдХाрд░ी рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдпों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рд░рдЦрддा рд╣ै।
Bulletin of the Atomic Scientists (BAS) рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд 2026 рдХे рдЖрдХрд▓рди рдоें рднाрд░рдд рдХे рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдеिрдпाрд░ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХे рдЖрдзुрдиिрдХीрдХрд░рдг рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рднाрд░рдд рдЕрдкрдиे рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдеिрдпाрд░ों рдХी рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрдиा рд░рд╣ा рд╣ै। :chatgpt-content-reference{index="5"}
BAS рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░, рдЧैрд░-рд▓ाрднрдХाрд░ी рд╕ंрдЧрдарди рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╕िрддंрдмрд░ 1945 рдоें рд╢िрдХाрдЧो рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рдЬुрдб़े рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдИ рдеी। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдеिрдпाрд░ों рддрдеा рдоाрдирд╡рддा рдХे рд╕ाрдордиे рдоौрдЬूрдж рдЧंрднीрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЦрддрд░ों рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╖рдпों рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдЬोрдЦिрдо, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ рд╡िрдШрдЯрдирдХाрд░ी рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХिрдпाँ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। BAS рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз Doomsday Clock рдоाрдирд╡рддा рдХो рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡िрдиाрд╢ рдХे рдЬोрдЦिрдо рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЪेрддाрд╡рдиी рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдЙрдкрдХрд░рдг рд╣ै।
рдЕрдоेрд░िрдХी-рдмेрд▓्рдЬिрдпрди рднौрддिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрдиी Francis Halzen рдХो 2026 рдХा рднौрддिрдХी рдХा рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें IceCube Neutrino Observatory рдоें рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдпोрдЧрджाрди рдФрд░ рдЦрдЧोрд▓ीрдп рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд╡ाрд▓े рдЙрдЪ्рдЪ-рдКрд░्рдЬा рди्рдпूрдЯ्рд░िрдиो рдХी рдЦोрдЬ рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। :chatgpt-content-reference{index="6"}
Halzen рдиे рджрдХ्рд╖िрдгी рдз्рд░ुрд╡ рдХी рдмрд░्рдл рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдЙрдЪ्рдЪ-рдКрд░्рдЬा рди्рдпूрдЯ्рд░िрдиो рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиे рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा। IceCube Neutrino Observatory рдЕंрдЯाрд░्рдХрдЯिрдХा рдХे рджрдХ्рд╖िрдгी рдз्рд░ुрд╡ рдкрд░ рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рдШрди рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдмрд░्рдл рдоें рд╕्рдеिрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рди्рдпूрдЯ्рд░िрдиो рдбिрдЯेрдХ्рдЯрд░ рд╣ै।
рди्рдпूрдЯ्рд░िрдиो рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рд╡ाрд▓े, рд╡िрдж्рдпुрдд рд░ूрдк рд╕े рдЙрджाрд╕ीрди рдФрд░ рдкрджाрд░्рде рдХे рд╕ाрде рдЕрдд्рдпंрдд рдХрдордЬोрд░ рдЕंрддःрдХ्рд░िрдпा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХрдг рд╣ैं। рдЗрдирдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕े рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХो рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХी рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдШрдЯрдиाрдУं рдФрд░ рджूрд░рд╕्рде рдЦрдЧोрд▓ीрдп рд╕्рд░ोрддों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдирдпा рдоाрдз्рдпрдо рдоिрд▓ा рд╣ै।
рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рдХे рдХोрд╣िрдоा рдоें рдкुрд▓िрд╕ рдиे рд▓рдЧрднрдЧ 20,000 рд╕ंрджिрдЧ्рдз Yaba рдпाрдиी Methamphetamine рдЯैрдмрд▓ेрдЯ рдЬрдм्рдд рдХी рд╣ैं। рдЗрдирдХी рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдХीрдордд рд▓рдЧрднрдЧ ₹1.60 рдХрд░ोрдб़ рдмрддाрдИ рдЧрдИ рд╣ै। рдоाрдорд▓े рдоें рджो рд▓ोрдЧों рдХो рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। :chatgpt-content-reference{index="7"}
рдкुрд▓िрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ Kidima Prayer Park Junction рдХे рдкाрд╕ рд╡ाрд╣рди рдЬांрдЪ рдХे рджौрд░ाрди рдХी рдЧрдИ। рд╡ाрд╣рди рдХे рдлрд░्рд╢ рдоें рдмрдиे рдЫिрдкे рд╣ुрдП рд╣िрд╕्рд╕ों рд╕े рд╕ंрджिрдЧ्рдз рдЯैрдмрд▓ेрдЯ рдмрд░ाрдордж рдХी рдЧрдИं। рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рджोрдиों рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрд╕рдо рдХे рд╕िрд▓рдЪрд░ рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं।
рдоाрдорд▓े рдоें Narcotic Drugs and Psychotropic Substances (NDPS) Act рдХे рддрд╣рдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рдЧрдИ рд╣ै рдФрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдЧे рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдПрд╡ं рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХी рдЬांрдЪ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।
рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рд░ाрдЬрдиेрддा рдЬेрдл्рд░ी рдЖрд░्рдЪрд░ (Jeffrey Archer) рдХा 5 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो 86 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрдирдХे рдк्рд░рдХाрд╢рдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрдирдХा рдиिрдзрди рд▓ंрджрди рд╕्рдеिрдд рдЙрдирдХे рдШрд░ рдкрд░ рд╢ांрддिрдкूрд░्рд╡рдХ рд╣ुрдЖ।
рдЬेрдл्рд░ी рдЖрд░्рдЪрд░ рдиे рд▓рдЧрднрдЧ рдкाँрдЪ рджрд╢рдХों рдХे рдЕрдкрдиे рд▓ेрдЦрди рдХрд░िрдпрд░ рдоें рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें 30 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХों рдХी рдмिрдХ्рд░ी рджрд░्рдЬ рдХी। рдЙрдирдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░рдЪрдиाрдУं рдоें Kane and Abel, Not a Penny More, Not a Penny Less рдФрд░ The Clifton Chronicles рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
рд╡े рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднी рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣े рдФрд░ рдм्рд░िрдЯेрди рдХी Conservative Party рд╕े рд╕ांрд╕рдж рд░рд╣े। рдмाрдж рдоें рдЙрди्рд╣ें House of Lords рдХा life peer рдмрдиाрдпा рдЧрдпा। рдЙрдирдХा рдЕंрддिрдо рдЙрдкрди्рдпाрд╕ Adam & Eve рдЙрдирдХे рдиिрдзрди рдХे рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ।
рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓ рдХी рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдоोрдиा рд╕िрди्рд╣ा (S. Mona Sinha) рдХो рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд National Women's Hall of Fame рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рд▓рдб़рдХिрдпों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рддрдеा рд▓ैंрдЧिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдХिрдП рдЧрдП рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдоोрдиा рд╕िрди्рд╣ा рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧैрд░-рд▓ाрднрдХाрд░ी рд╕ंрдЧрдарди Equality Now рдХी CEO рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдХाрдиूрдиी рд╕ुрдзाрд░, рдиेрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рд╣ै।
рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХी National Women's Hall of Fame class рдоें рдХुрд▓ 11 рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдоोрдиा рд╕िрди्рд╣ा рдЗрд╕ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕ंрд╕्рдеा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рджूрд╕рд░ी South Asian рдорд╣िрд▓ा рдмрдиी рд╣ैं।
2026 рдХा рд╢рд░ीрд░ рдХ्рд░िрдпा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдпा рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХा рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ Mary рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि Karl Deisseroth, Peter Hegemann рдФрд░ Georg Nagel рдХो Optogenetics рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдЙрдирдХे рдпोрдЧрджाрди рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рддрдХрдиीрдХ рдиे рдЬीрд╡िрдд рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рддंрдд्рд░िрдХा рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХी рдЧрддिрд╡िрдзि рдХो рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдФрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиा рд╕ंрднрд╡ рдмрдиाрдпा।
Peter Hegemann рдФрд░ Georg Nagel рдиे рдПрдХрд▓-рдХोрд╢िрдХीрдп рд╢ैрд╡ाрд▓ рдоें Channelrhodopsin рдиाрдордХ рдк्рд░рдХाрд╢-рд╕ंрд╡ेрджी рдк्рд░ोрдЯीрди рдХी рдЦोрдЬ рдХी। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж Karl Deisseroth рдиे рдЗрд╕ рдк्рд░ोрдЯीрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рддंрдд्рд░िрдХा рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХो рдк्рд░рдХाрд╢-рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╕्рд╡िрдЪ рдХी рддрд░рд╣ рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдХिрдпा।
рдЗрд╕ рддрдХрдиीрдХ рдиे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХो рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдХी рд╣ै рдХि рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХी рддंрдд्рд░िрдХा рдХोрд╢िрдХाрдПँ рд╕्рдоृрддि, рднाрд╡рдиाрдУं рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं। Optogenetics рдЖрдзुрдиिрдХ neuroscience рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢ोрдз рдЙрдкрдХрд░рдг рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै।
BAPS Swaminarayan Sanstha рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡ाрдоी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдХी 13-рдЦंрдбीрдп рдЬीрд╡рдиी рдХो Guinness World Records рдиे рдПрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦी рдЧрдИ рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी рдЬीрд╡рдиी рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рджी рд╣ै।
“Brahmaswarup Pramukh Swami Maharaj: Vistrut Jivan ane Karya” рдиाрдордХ рдЗрд╕ рдЬीрд╡рдиी рдХो рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╕ाрдзु рдЖрджрд░्рд╢рдЬीрд╡рдирджाрд╕ рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै। рдпрд╣ рдЬीрд╡рдиी рдХुрд▓ 13 рдЦंрдбों, 8,848 рдкृрд╖्рдаों рдФрд░ 21,46,447 рд╢рдм्рджों рдоें рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣ै।
рдЗрд╕ рдЬीрд╡рдиी рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡ाрдоी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдХे 94 рд╡рд░्рд╖ рдХे рдЬीрд╡рди, рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдиेрддृрдд्рд╡, рд╡िрдирдо्рд░рддा, рднрдХ्рддि рдФрд░ рдоाрдирд╡ рд╕ेрд╡ा рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡ाрдоी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдХा рдЬрди्рдо 1921 рдоें рд╣ुрдЖ рдеा рдФрд░ рдЙрдирдХा рдиिрдзрди 2016 рдоें рд╣ुрдЖ।
ЁЯПЫ️ рд▓ोрдХрд╕рднा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдУрдо рдмिрд░рд▓ा рдиे рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рд╡िрднाрдЧ-рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕ंрд╕рджीрдп рд╕्рдеाрдпी рд╕рдоिрддिрдпों рдХा рдкुрдирд░्рдЧрдарди рдХिрдпा рдФрд░ рдирдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдП рд╣ैं। рднрд░्рддृрд╣рд░ि рдорд╣рддाрдм рдХो рд╡िрдд्рдд рд╕рдоिрддि, рд╢рд╢ि рдерд░ूрд░ рдХो рд╡िрджेрд╢ рдоाрдорд▓ों рдХी рд╕рдоिрддि рдФрд░ рд╕ुрдзीрд░ рдЧुрдк्рддा рдХो рд░ेрд▓ рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдоिрддि рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдбॉ. рдХाрдХोрд▓ी рдШोрд╖ рджрд╕्рддीрджाрд░ рдХो рд░рд╕ाрдпрди рдПрд╡ं рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рд╕рдоिрддि, рдЪрд░рдгрдЬीрдд рд╕िंрд╣ рдЪрди्рдиी рдХो рдХृрд╖ि, рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдПрд╡ं рдЦाрдж्рдп рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╕рдоिрддि, рд░ाрдзा рдоोрд╣рди рд╕िंрд╣ рдХो рд░рдХ्рд╖ा рд╕рдоिрддि, рд░ाрдЬीрд╡ рдк्рд░рддाрдк рд░ूрдбी рдХो рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╕рдоिрддि рдФрд░ рдиिрд╢िрдХांрдд рджुрдмे рдХो рд╕ंрдЪाрд░ рдПрд╡ं рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕рдоिрддि рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрди рд╕рдоिрддिрдпों рдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ 26 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै।
ЁЯЫа️ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕्рдХिрд▓िंрдЧ рдПंрдб рдПрдо्рдк्рд▓ॉрдпрдмिрд▓िрдЯी рдЯ्рд░ांрд╕рдлॉрд░्рдоेрд╢рди рде्рд░ू рдЕрдкрдЧ्рд░ेрдбेрдб ITIs (PM-SETU) рдпोрдЬрдиा рдиे 04 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░ा рдХрд░ рд▓िрдпा। рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдЙрдж्рдпрдоिрддा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХी рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рд░рдХाрд░ी рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрдиों (ITIs) рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрдиाрдиा рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рдЬрд░ूрд░рддों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдХौрд╢рд▓ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рд╣ै।
рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП ₹60,000 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा ₹30,000 рдХрд░ोрдб़, рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХा ₹20,000 рдХрд░ोрдб़ рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдЬрдЧрдд рдХा ₹10,000 рдХрд░ोрдб़ рдпोрдЧрджाрди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдЕрдм рддрдХ 850 ITIs рдЪुрдиे рдЧрдП рд╣ैं, рдЬिрдирдоें 172 Hub ITIs рдФрд░ 678 Spoke ITIs рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рджेрд╢рднрд░ рдоें 200 ITI рдХ्рд▓рд╕्рдЯрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджी рдЧрдИ рд╣ै।
ЁЯМП 19рд╡ां рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдп рджिрд╡рд╕ (PBD) рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдЕрдЧрд▓े рд╡рд░्рд╖ 7 рд╕े 9 рдЬрдирд╡рд░ी 2027 рддрдХ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдХोрд▓рдХाрддा рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХрд░ेрдЧा। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХрд░ेंрдЧे।
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдж्рд░ौрдкрджी рдоुрд░्рдоु рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдп рд╕рдо्рдоाрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेंрдЧी рдФрд░ рд╕рдоाрдкрди рд╕рдд्рд░ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдХрд░ेंрдЧी। рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рджुрдиिрдпा рднрд░ рд╕े рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓ рдХे рдпुрд╡ा, рдХाрд░ोрдмाрд░ी, рдкेрд╢ेрд╡рд░, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рд▓ोрдЧ рднाрдЧ рд▓ेंрдЧे। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдп рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд╕ाрде рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рддрдеा рдЙрдирдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
ЁЯПЕ 20рд╡ें рдПрд╢िрдпрди рдЧेрдо्рд╕ 2026 рдХा рд╕рдоाрдкрди 04 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдЬाрдкाрди рдХे рдиाрдЧोрдпा рдоें рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕рдоाрдкрди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рднाрд░рддीрдп рджрд▓ рдХी рдз्рд╡рдЬрд╡ाрд╣рдХ рдиीрд░ू рдзांрдбा рд╣ोंрдЧी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрди рдЦेрд▓ों рдоें рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рджो рд╕्рд╡рд░्рдг рдФрд░ рдПрдХ рд░рдЬрдд рдкрджрдХ рдЬीрддा рд╣ै।
рднाрд░рдд рдиे рдПрд╢िрдпрди рдЧेрдо्рд╕ 2026 рдоें рдХुрд▓ 85 рдкрджрдХ рдЬीрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдоें 21 рд╕्рд╡рд░्рдг, 27 рд░рдЬрдд рдФрд░ 37 рдХांрд╕्рдп рдкрджрдХ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рднाрд░рдд рдкрджрдХ рддाрд▓िрдХा рдоें рдЪौрдеे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░рд╣ा। рдиीрд░ू рдзांрдбा рдХे рдз्рд╡рдЬрд╡ाрд╣рдХ рдмрдирдиे рдХे рд╕ाрде рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдЗрди рдЦेрд▓ों рдХा рд╢ाрдирджाрд░ рдЕрднिрдпाрди рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдЧा।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рдорд╣ाрди рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдПрд╡ं рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рд╢्рдпाрдордЬी рдХृрд╖्рдг рд╡рд░्рдоा рдХी рдЬрдпंрддी рдкрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рд╢्рдпाрдордЬी рдХृрд╖्рдг рд╡рд░्рдоा рдиे рднाрд░рдд рдХी рдкрд░ाрдзीрдирддा рдХी рдмेрдб़िрдпों рдХो рддोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░ рджिрдпा। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдоाрддृрднूрдоि рдХे рд╕्рд╡ाрднिрдоाрди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдХिрдП рдЧрдП рдк्рд░рдпाрд╕ों рдХो рд╣рдоेрд╢ा рдпाрдж рд░рдЦेрдЧा।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╕ी. рдкी. рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди рдиे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рдд्рдпाрдЧी рддिрд░ुрдк्рдкुрд░ рдХुрдоाрд░рди рдХी рдЬрдпंрддी рдкрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдХुрдоाрд░рди рдиे рдпुрд╡ाрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ी рджेрд╢ рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░ рджिрдпा। рд╡िрджेрд╢ी рд╢ाрд╕рди рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЙрдирдХा рдиिрд░्рднीрдХ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдФрд░ рдоाрддृрднूрдоि рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдЕрдорд░ рд╣ै।
рддिрд░ुрдк्рдкुрд░ рдХुрдоाрд░рди рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд╕ рдШрдЯрдиा рдХे рд▓िрдП рдпाрдж рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬрдм рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдХे рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ рдХो рд╣ाрде рдоें рдеाрдоे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдг рди्рдпोрдЫाрд╡рд░ рдХрд░ рджिрдП।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╕ी. рдкी. рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди рдиे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рд╕ुрдм्рд░рдордг्рдп рд╢िрд╡ा рдХो рдЙрдирдХी рдЬрдпंрддी рдкрд░ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рджी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╕ुрдм्рд░рдордг्рдп рд╢िрд╡ा рдиे рдЕрдкрдиे рдУрдЬрд╕्рд╡ी рднाрд╖рдгों рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рд▓ेрдЦрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓ोрдЧों рдХो рд╡िрджेрд╢ी рд╢ाрд╕рди рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПрдХрдЬुрдЯ рдХिрдпा рддрдеा рдЬेрд▓ рдХी рдпाрддрдиाрдУं рдФрд░ рдЦрд░ाрдм рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХी рдкрд░рд╡ाрд╣ рдХिрдП рдмिрдиा рдЕрдкрдиा рдкूрд░ा рдЬीрд╡рди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░ рджिрдпा।
ЁЯжЕ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рд╡рди рдПрд╡ं рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдоंрдд्рд░ी рднूрдкेंрдж्рд░ рдпाрджрд╡ рдиे рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░ рд╕्рдеिрдд рдбेрдЬрд░्рдЯ рдиेрд╢рдирд▓ рдкाрд░्рдХ рдХे рд╕ैрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рджो рдирд░ рдЧ्рд░ेрдЯ рдЗंрдбिрдпрди рдмрд╕्рдЯрд░्рдб (GIB) рдХो рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдЫोрдб़ा। рдпрд╣ рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рджрд╢рдХ рд╕े рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рдХैрдк्рдЯिрд╡-рдм्рд░ीрдбिंрдЧ рдк्рд░рдпाрд╕ों рдХे рдмाрдж рдк्рд░рдЬाрддि рдХो рдкुрдиः рдЙрд╕рдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ рдоें рдмрд╕ाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рд╣ै।
рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ Bustard Recovery Programme рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╡рди рд╡िрднाрдЧ рдФрд░ Wildlife Institute of India (WII) рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рд╣ै।
ЁЯМ▒ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░ाрдорди рдФрд░ рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдПрди. рдЪंрдж्рд░рдмाрдмू рдиाрдпрдбू рдиे рдЕрди्рдирдордп्рдпा рдЬिрд▓े рдХे рдорджрдирдкрд▓्рд▓े рдоें рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╣ॉрд░्рдЯिрдХрд▓्рдЪрд░ рд╣рдм рдФрд░ рдЗंрдбिрдпрди рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл рдПрдЧ्рд░ीрдХрд▓्рдЪрд░ рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд░рдЦी।
рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╣ॉрд░्рдЯिрдХрд▓्рдЪрд░ рд╣рдм рдХो рддीрди рдЪрд░рдгों рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕рдоें рд▓рдЧрднрдЧ ₹1 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рдХे рдиिрд╡ेрд╢ рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै। рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें 10 рдЬिрд▓े рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे рдФрд░ рдЖрдо, рдХेрд▓ा, рдЯрдоाрдЯрд░ рддрдеा рдЕрдиाрд░ рдЬैрд╕ी рдмाрдЧрд╡ाрдиी рдлрд╕рд▓ों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░ाрдпрд▓рд╕ीрдоा рдХो рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдмाрдЧрд╡ाрдиी рдПрд╡ं рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрджрди рдХेंрдж्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
ЁЯУ╗ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдоाрд╕िрдХ рд░ेрдбिрдпो рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо ‘рдорди рдХी рдмाрдд’ рдиे 03 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХो рдЕрдкрдиे 12 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░े рдХрд░ рд▓िрдП। рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдкрд╣рд▓ा рдк्рд░рд╕ाрд░рдг 2014 рдоें рд╡िрдЬрдпाрджрд╢рдоी рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╣ुрдЖ рдеा। рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЗрд╕рдХा 138рд╡ां рдПрдкिрд╕ोрдб рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
‘рдорди рдХी рдмाрдд’ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг, рдирд╡ाрдЪाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рд╕рд╣िрдд рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ाрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдХी рдк्рд░ेрд░рдХ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХो рджेрд╢ рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
⚖️ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдпाрддाрдпाрдд рдХे рд╕ुрдЪाрд░ु рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдЬिрд▓े рдоें рднाрд░рддीрдп рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕ंрд╣िрддा (BNSS), 2023 рдХी рдзाрд░ा 163 рд▓ाрдЧू рдХी рдЧрдИ। рджिрд▓्рд▓ी рдкुрд▓िрд╕ рдиे рдиाрдЧрд░िрдХों рд╕े рдЖрджेрд╢ рдХा рд╕рдЦ्рддी рд╕े рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХिрдпा।
рдзाрд░ा 163 рдХे рддрд╣рдд рдЕрдирдзिрдХृрдд рд╕рднाрдУं, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рднाрд╖рдгों, рдиाрд░ेрдмाрдЬी, рдЬुрд▓ूрд╕, рдк्рд░рджрд░्рд╢рди, рдзрд░рдиा рдФрд░ рдЕрди्рдп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा। рджिрд▓्рд▓ी рдкुрд▓िрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрд╕ рджिрди рдХिрд╕ी рд╡िрд░ोрдз рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХी рдЕрдиुрдорддि рдирд╣ीं рджी рдЧрдИ рдеी।
ЁЯй║ рдордгिрдкुрд░ рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдЕрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рднрд▓्рд▓ा рдиे рдЗрдо्рдлाрд▓ рд╕्рдеिрдд MSFDS Auditorium рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рддрдкेрджिрдХ (TB) рд░ोрдЧिрдпों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рджेрдЦрднाрд▓рдХрд░्рддाрдУं рдХो рдкौрд╖्рдЯिрдХ рдЦाрдж्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдЯोрдХрд░िрдпां рд╡िрддрд░िрдд рдХीं। рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЯीрдмी рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо (NTEP) рдФрд░ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЯीрдмी рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рдЕрднिрдпाрди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХी рдЧрдИ।
NTPC рдХी CSR рдкрд╣рд▓ рдХे рддрд╣рдд рдордгिрдкुрд░ рдХे рд╕рднी рдЬिрд▓ों рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 1,800 TB рд░ोрдЧिрдпों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рдЫрд╣ рдорд╣ीрдиे рдХी рдкोрд╖рдг рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ ₹2.29 рдХрд░ोрдб़ рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдиे рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рджूрд░рд╕्рде рдПрд╡ं рджुрд░्рдЧрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें TB рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рд╕्рдХ्рд░ीрдиिंрдЧ рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा।
⚓ рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХे рдпुрдж्рдзрдкोрдд INS Sahyadri рдФрд░ INS Kulish рдиे AUSINDEX-2026 рднाрд░рдд- рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЕрдн्рдпाрд╕ рдоें рдЕрдкрдиी рднाрдЧीрджाрд░ी рдкूрд░ी рдХी। рдпрд╣ рдЕрдн्рдпाрд╕ рдлिрд▓ीрдкींрд╕ рдоें ‘рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде, рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рдПрдХрдЬुрдЯ’ (Together at Sea with Trust) рд╡िрд╖рдп рдХे рддрд╣рдд рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХे рджौрд░ाрди рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдФрд░ рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЪрд░рдгों рдоें рдкेрд╢ेрд╡рд░ рд╕ंрд╡ाрдж, рдкрд░िрдЪाрд▓рди рд╕рдорди्рд╡рдп рддрдеा рд╕рдоुрдж्рд░ी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓े। рджोрдиों рдЬрд╣ाрдЬों рдиे рдоाрдирд╡ीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा, рдЖрдкрджा рд░ाрд╣рдд, рддрд▓ाрд╢ी-рдЬрдк्рддी рддрдеा рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рд░рд╕рдж рдЖрдкूрд░्рддि рд╕े рдЬुрдб़े рдЕрдн्рдпाрд╕ों рдоें рднी рднाрдЧ рд▓िрдпा।
ЁЯПП рднाрд░рдд рдиे рдПрд╢िрдпрди рдЧेрдо्рд╕ 2026 рдХे рдкुрд░ुрд╖ рдХ्рд░िрдХेрдЯ T20 рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХो 19 рд░рди рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рджूрд╕рд░ी рдмाрд░ рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рдЬीрддा। рднाрд░рдд рдиे рдкрд╣рд▓े рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬी рдХрд░рддे рд╣ुрдП 211/6 рд░рди рдмрдиाрдП, рдЬрдмрдХि рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рдЯीрдо 20 рдУрд╡рд░ рдоें 192/6 рд░рди рд╣ी рдмрдиा рд╕рдХी।
рднाрд░рдд рдХी рдУрд░ рд╕े рдЕрднिрд╖ेрдХ рд╢рд░्рдоा рдиे 61 рд░рди рдФрд░ рддिрд▓рдХ рд╡рд░्рдоा рдиे рдиाрдмाрдж 51 рд░рди рдмрдиाрдП। рдЗрд╕ рдЬीрдд рдХे рд╕ाрде рднाрд░рдд рдиे 2023 рдХे рдмाрдж рдкुрд░ुрд╖ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рдЕрдкрдиा рдПрд╢िрдпрди рдЧेрдо्рд╕ рд╕्рд╡рд░्рдг рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рдЦा। рднाрд░рдд рдиे рдорд╣िрд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рднी рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рдЬीрддрдХрд░ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рдЧोрд▓्рдб рдоेрдбрд▓ рдбрдмрд▓ рдкूрд░ा рдХिрдпा।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рднाрд░рдд рдХी рд▓рдЧрднрдЧ 65% рдЖрдмाрджी 35 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХी рд╣ै। рдпुрд╡ाрдУं рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдкрд╣рдЪाрдирддे рд╣ुрдП рдоेрд░ा рдпुрд╡ा рднाрд░рдд (MY Bharat) рдХो рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХौрд╢рд▓, рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡ा, рдиेрддृрдд्рд╡, рдХрд░िрдпрд░ рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рд╡ाрд▓े рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЬुрд▓ाрдИ 2026 рддрдХ MY Bharat рдкрд░ 2.22 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдпुрд╡ा рдкंрдЬीрдХृрдд рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдкрд░ 1.52 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡ी рдЕрд╡рд╕рд░ рдФрд░ 24,900 рд╕े рдЕрдзिрдХ Experiential Learning Programmes рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдП рдЧрдП рд╣ैं।
⚙️ рд╢्рд░рдо рдПрд╡ं рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рд▓ंрдмिрдд рдоाрдорд▓ों рдХे рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдиिрдкрдЯाрди, рдмेрд╣рддрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрди рдк्рд░рдмंрдзрди, рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ-рдХेंрдж्рд░िрдд рд╕ेрд╡ा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрднिрдпाрди-6 рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा рд╣ै।
рдЕрднिрдпाрди рдоें рдиिрдпрдоों рдПрд╡ं рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा, рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдЕрдиुрдкाрд▓рди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХी рдкрд╣рдЪाрди, рд▓ंрдмिрдд рдоाрдорд▓ों рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा рддрдеा рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों рдХो рдЕрдзिрдХ рдХुрд╢рд▓ рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ-рдЕрдиुрдХूрд▓ рдмрдиाрдиा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рддैрдпाрд░ी рдЪрд░рдг 15–30 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдФрд░ рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рдЪрд░рдг 2–31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рдХे рджौрд░ाрди рдЪрд▓ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
ЁЯМР рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рднाрд░рддрдиेрдЯ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднाрд░рдд рдиिрдзि (DBN), рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рд╡िрднाрдЧ, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕рд░рдХाрд░, MDIL, BSNL рдФрд░ MahaIT рдХे рдмीрдЪ рд╕рдордЭौрддा рд╣ुрдЖ।
рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рддрд╣рдд рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी 28,237 рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрддों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा рддрдеा 15,799 рдЧांрд╡ों рдХो рддेрдЬ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ ₹10,520 рдХрд░ोрдб़ рдХी рд╡िрдд्рддीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рдЧрдИ рд╣ै।
ЁЯз╣ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рд╣ी рд╕ेрд╡ा 2026 рдкрд╣рд▓ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рднूрдоि рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрднाрдЧ рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕्рдХोрдк рдХॉрдо्рдк्рд▓ेрдХ्рд╕ рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкाрд░्рдХ рдоें ‘рдПрдХ рджिрди, рдПрдХ рдШंрдЯा, рдПрдХ рд╕ाрде’ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдпा।
рдЕрднिрдпाрди рдоें рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдПрд╡ं рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдиे рднाрдЧ рд▓िрдпा। рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рдерд▓ рдХी рд╕рдлाрдИ, рдХрдЪрд░ा рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЙрдЪिрдд рдиिрдкрдЯाрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдПрд╡ं рд╕्рд╡рд╕्рде рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдмрдиाрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рдкрд╣рд▓ рдиे рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдФрд░ рд╕ाрдЭा рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा।
ЁЯЪл рдоंрджрд╕ौрд░ рд╕ेрдХेंрдб рдбिрд╡ीрдЬрди рд╕्рдеिрдд рдЬिрд▓ा рдЕрдлीрдо рдХाрд░्рдпाрд▓рдп, рдоंрджрд╕ौрд░ рдиे ‘рдоिрд╢рди рдпुрд╡ा рд░рдХ्рд╖ा’ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╢ाрд░рджा рдкрдм्рд▓िрдХ рд╕्рдХूрд▓, рдкिрдкрд▓िрдпा рдоंрдбी рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХो рдоाрджрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХे рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдФрд░ рдирд╢ाрдоुрдХ्рдд рдЬीрд╡рди рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХрд░рдиा рдеा।
рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХो рдоाрджрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХे рд╕ेрд╡рди рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджुрд╖्рдк्рд░рднाрд╡ों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ। рд▓рдЧрднрдЧ 150 рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдиे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा рдФрд░ рдирд╢ाрдоुрдХ्рдд рд╕рдоाрдЬ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдПрд╡ं рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा।
ЁЯеБ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╡ाрдж्рдп рдпंрдд्рд░ ‘рдоांрджрд░ (Mandar)’ рдХो Geographical Indication (GI) Tag рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। GI рдкंрдЬीрдХрд░рдг Geographical Indications Registry, Chennai рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдоांрджрд░ рдПрдХ рджो-рдоुंрд╣ा рддाрд▓ рд╡ाрдж्рдп рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╢рд░ीрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ाрд▓ рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рджोрдиों рд╕िрд░ों рдкрд░ рдЪрдордб़ा рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд▓ोрдХрдЧीрдд, рдиृрдд्рдп, рдд्рдпोрд╣ाрд░ों рдФрд░ рдЬрдирдЬाрддीрдп рдЬीрд╡рди рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।
ЁЯМ│ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рд╡рди рдПрд╡ं рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдоंрдд्рд░ी рднूрдкेंрдж्рд░ рдпाрджрд╡ рдиे рднाрд░рддीрдп рд╡рди рдПрд╡ं рд▓рдХрдб़ी рдк्рд░рдоाрдгрди рдпोрдЬрдиा (IFWCS) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े PRAMAAN рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдП।
рдкрд╣рд▓ा рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░ Andhra Pradesh Forest Development Corporation (APFDC) рдХो 33,000 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдХे рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рддрдеा рджूрд╕рд░ा рдУрдбिрд╢ा рдХे рдПрдХ рдмांрд╕ рдХिрд╕ाрди рдХो рджिрдпा рдЧрдпा। PRAMAAN рдХे рддрд╣рдд рд╡рди, рд▓рдХрдб़ी рдФрд░ рдЧैрд░-рдХाрд╖्рда рд╡рди рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдПрд╡ं рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдк्рд░рдоाрдгрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।
⚓ рджूрд╕рд░ा ASEAN-India Maritime Exercise (AIME-2026) рдлिрд▓ीрдкींрд╕ рдХे Subic Bay рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕рдоें рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХे INS Sahyadri рдФрд░ INS Kulish рд╕рд╣िрдд ASEAN рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ों рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕ेрдиाрдПं рднाрдЧ рд▓े рд░рд╣ी рд╣ैं।
рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рд╡िрд╖рдп “Anchored in Trust, United at Sea” рд╣ै। рдЗрд╕рдоें Harbour Phase рдХे рдмाрдж Sea Phase рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп Maritime Cooperation, Operational Coordination, Interoperability рдФрд░ Mutual Understanding рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
ЁЯжХ рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡िрд╢्рд╡рд╕्рддрд░ीрдп Geological Museum рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЬрдмрд▓рдкुрд░ рд╕्рдеिрдд рднेрдб़ाрдШाрдЯ-рд▓рдо्рд╣ेрдЯाрдШाрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдирд░्рдорджा рдШाрдЯी рдХे рднूрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдкृрде्рд╡ी рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे ₹87 рдХрд░ोрдб़ рдХी рдоंрдЬूрд░ी Swadesh Darshan 2.0 рдХे рддрд╣рдд рджी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें 6 рдЧैрд▓рд░ी, 130 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢, 3D рдоॉрдбрд▓, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкैрдирд▓, Immersive Theatre, Dinosaur Park, Fossil Garden рдФрд░ Geological Maze рдЬैрд╕ी рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рд╣ोंрдЧी।
ЁЯЫб️ Status of Policing in India Report (SPIR) 2026 рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ। рдпрд╣ рд░िрдкोрд░्рдЯ Lokniti-CSDS рдФрд░ Common Cause рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдоें 16 рд░ाрдЬ्рдпों рдХे 8,306 рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз, рдкीрдб़िрддों рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдкुрд▓िрд╕ рд╕े рд╢िрдХाрдпрдд рдиिрд╡ाрд░рдг рддंрдд्рд░ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдЧрдпा।
рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ NCRB рдХे рдЖंрдХрдб़ों рдоें рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз рдХे рдоाрдорд▓े 2023 рдХे 86,420 рд╕े рдмрдв़рдХрд░ 2024 рдоें 1,01,928 рд╣ुрдП, рдпाрдиी рд▓рдЧрднрдЧ 17.9% рдХी рд╡ृрдж्рдзि। рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдлрд░्рдЬी рдбिрд▓ीрд╡рд░ी, рд╣ाрдИ-рд░िрдЯрд░्рди рдиिрд╡ेрд╢ рдФрд░ рдмैंрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдмрдирдХрд░ рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдлोрди рдЬैрд╕े рд╕ाрдЗрдмрд░ рдардЧी рдХे рддрд░ीрдХों рдХो рднी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬोрдЦिрдо рдмрддाрдпा рдЧрдпा।
ЁЯУЬ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕рдлрд▓рддा рдХे рдЫрд╣ рдЧुрдгों рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ुрднाрд╖िрдд рд╕ाрдЭा рдХिрдпा।
“рдЙрдж्рдпрдоः рд╕ाрд╣рд╕ं рдзैрд░्рдпं рдмुрдж्рдзिः рд╢рдХ्рддिः рдкрд░ाрдХ्рд░рдоः। рд╖рдбेрддे рдпрдд्рд░ рд╡рд░्рддрди्рддे рддрдд्рд░ рджैрд╡ं рд╕рд╣ाрдпрдХृрдд्॥”
рдЗрд╕рдХा рднाрд╡ाрд░्рде рд╣ै рдХि рдЬिрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдоें рдЙрдж्рдпрдо, рд╕ाрд╣рд╕, рдзैрд░्рдп, рдмुрдж्рдзि, рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдкрд░ाрдХ्рд░рдо рдЬैрд╕े рдЧुрдг рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рдоें рдЕрдиुрдХूрд▓ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпां рднी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдмрдирддी рд╣ैं।
ЁЯМ╛ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे Paraquat Dichloride рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдк्рд░рддिрдмंрдзाрдд्рдордХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рддेрдЬ рдк्рд░рднाрд╡ рд╡ाрд▓ा Broad-Spectrum, Non-Selective Contact Herbicide рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЦрд░рдкрддрд╡ाрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ Crop Desiccation рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЧрдаिрдд рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдФрд░ Registration Committee рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдоाрдирд╡ рдПрд╡ं рдкрд╢ु рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕े рдЬुрдб़े рдЧंрднीрд░ рдЬोрдЦिрдо, рд╡िрд╖ाрдХ्рддрддा рддрдеा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ antidote рдХी рдЕрдиुрдкрд▓рдм्рдзрддा рдЬैрд╕ी рдЪिंрддाрдУं рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦा рдЧрдпा। рдЬुрд▓ाрдИ 2026 рдоें рдЗрд╕рдХे рдкूрд░्рдг рдиिрд╖ेрдз рдХा Draft Order рднी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
ЁЯЧ│️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЕрдзिрдХाрд░ी рдиे ECINET рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдоें рдХुрдЫ рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХिрдпा рд╣ै рддाрдХि Electoral Registration Officers (EROs) рдорддрджाрддा рд╕ूрдЪी рдоें рддाрд░्рдХिрдХ рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों рдХे рдоाрдорд▓ों рдоें рдЕрдкрдиे рд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓े рд╕рдХें।
ECINET рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ рдХी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдорддрджाрддा рд╕ूрдЪी, Form 6/7/8, e-EPIC рддрдеा рдЕрди्рдп рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХो рдПрдХीрдХृрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдвांрдЪे рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рд╣ै। рдЪрд░्рдЪा рдоें Logical Discrepancy Detection рддрдеा ERO-level decision-making рдЬैрд╕े рддрдХрдиीрдХी рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рдЬोрд░ рд░рд╣ा।
ЁЯЖФ UIDAI рдиे рдХोрд▓рдХाрддा рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд ‘Aadhaar Samvaad’ рдХे рджौрд░ाрди рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП 5 рдирдИ рдкрд╣рд▓ рд╢ुрд░ू рдХीं। рдпрд╣ рдЖрдпोрдЬрди 17рд╡ें Aadhaar Day рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╣ुрдЖ।
рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд╣рд▓ों рдоें ePDS рдХे рд▓िрдП Face Authentication, SWIK Portal 2.0, Sub-AUA/Sub-KUA (LITE) Framework, New Token Management System рдФрд░ Revamped UIDAI Website & Career Portal рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдирдИ рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдоें Accessibility рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдФрд░ BHASHINI рдЖрдзाрд░िрдд рдмрд╣ुрднाрд╖ी рд╕рдорд░्рдерди рдХो рднी рдмрдв़ाрдпा рдЧрдпा।
ЁЯПЩ️ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЖрд╡ाрд╕рди рдПрд╡ं рд╢рд╣рд░ी рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ी рдордиॊрд╣рд░ рд▓ाрд▓ рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें PRAGATI-50 рдкрд╣рд▓ рд╢ुрд░ू рдХी। рдЗрд╕рдХे рддрд╣рдд 24 рд░ाрдЬ्рдпों/рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें 50 рдоॉрдбрд▓ рд╢рд╣рд░ों рдХो рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдХे рдЙрдЪ्рдЪ рдоाрдирдХ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ Swachh Bharat Mission–Urban 2.0 (SBM-U 2.0) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд▓рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ KPI рдЖрдзाрд░िрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рддрдеा Technology-enabled Monitoring рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХрдЪрд░ा рдк्рд░рдмंрдзрди, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा, Circular Economy, Legacy Dumpsites рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рдмेрд╣рддрд░ рдоॉрдбрд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
❤️ 29 рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ृрджрдп рджिрд╡рд╕ (World Heart Day) рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧों, рдЙрдирдХी рд░ोрдХрдеाрдо рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдХे рдк्рд░рддि рдЬрди-рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиा рд╣ै।
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी рдЬे.рдкी. рдирдб्рдбा рдиे рд▓ोрдЧों рд╕े рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧों рдХे рдЪेрддाрд╡рдиी рд╕ंрдХेрддों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे, рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдЕрдкрдиाрдиे, рдЬोрдЦिрдо рдХाрд░рдХों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕рд╣ाрдпрддा рд▓ेрдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा। рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХी рдеीрдо “Don’t Miss a Beat” рд╣ै।
ЁЯПЫ️ UNESCO рдХी Tentative List рдоें рднाрд░рдд рдХे 5 рдирдП рд╕्рдерд▓/рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рднाрд░рдд рдХी Tentative List рдоें рдХुрд▓ рдк्рд░рд╡िрд╖्рдЯिрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 78 рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै।
рдирдП рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдоें Bagh Cave Paintings, Group of Temples of the Chambal Valley, Udaigiri Caves, Ginnorgarh Fort рддрдеा рднाрд░рдд-рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд Sites of Satyagraha serial transnational proposal рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।
ЁЯОп рднाрд░рддीрдп рдиिрд╢ाрдиेрдмाрдЬ рдиीрд░ू рдзांрдбा рдиे Asian Games 2026 рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд Trap Shooting рд╕्рдкрд░्рдзा рдоें рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рдЬीрддрдХрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд░рдЪ рджिрдпा।
рдиीрд░ू рдиे рдлाрдЗрдирд▓ рдоें 28 рдЕंрдХ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рдирдпा Asian Games рд░िрдХॉрд░्рдб рдмрдиाрдпा। рд╡рд╣ Asian Games рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд Trap рд╕्рдкрд░्рдзा рдоें рд╕्рд╡рд░्рдг рдЬीрддрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдиिрд╢ाрдиेрдмाрдЬ рдмрдиीं। рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдиीрд░ू, рдЖрд╢ीрдоा рдЕрд╣рд▓ाрд╡рдд рдФрд░ рдордиीрд╖ा рдХीрд░ рдиे рдЯीрдо Trap рдоें рд░рдЬрдд рдкрджрдХ рдЬीрддा рдеा।
ЁЯПЖ National Institute of Fashion Technology (NIFT) рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдиे Shanghai рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд 48рд╡ीं WorldSkills Competition 2026 рдоें 2 рд░рдЬрдд рдкрджрдХ рдФрд░ 1 Medal for Excellence рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा।
NIFT рдХे рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдиे Fashion Technology, Digital Interactive Media Design, Retail Sales рдФрд░ Visual Merchandising рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा। рд╡рд╣ीं рдкूрд░ी Team India рдиे 6 рд░рдЬрдд рдкрджрдХ рдФрд░ 20 Medal for Excellence рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें 10рд╡ां рд╕्рдеाрди рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा।
ЁЯЫг️ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी рдЕрдоिрдд рд╢ाрд╣ рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें Barapulla Phase-III Elevated Corridor рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा। рд▓рдЧрднрдЧ 5 рдХिрдоी рд▓ंрдмा рдпрд╣ corridor Mayur Vihar Phase-I рдФрд░ Sarai Kale Khan рдХे рдмीрдЪ signal-free connectivity рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдпрд╣ corridor East Delhi рдХो South Delhi рдФрд░ AIIMS рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдПрдЧा। рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рджौрд░ाрди Mukarba Chowk Underpass рдХा рднी рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा рддрдеा Modi Mill-Savitri Cinema Flyover рдФрд░ Loni Underpass рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд░рдЦी рдЧрдИ।
ЁЯПЩ️ рдЖрд╡ाрд╕рди рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ी рдордиोрд╣рд░ рд▓ाрд▓ рдиे PRAGATI-50 рдкрд╣рд▓ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рд╡िрд░ाрд╕рдд, рддीрд░्рде, рдкрд░्рдпрдЯрди рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рд╡ाрд▓े 50 рд╢рд╣рд░ों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ Model City Framework рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै।
рдпे 50 рд╢рд╣рд░ 24 рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдЪुрдиे рдЧрдП рд╣ैं। рдкрд╣рд▓ рдХे рддрд╣рдд рд╢рд╣рд░ी рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा, рдаोрд╕ рдХрдЪрд░ा рдк्рд░рдмंрдзрди, рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдП рдЧрдП рдкाрдиी рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдоें рд╕рдордпрдмрдж्рдз рд╕ुрдзाрд░ рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
⚓ рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХा рдЕрдЧ्рд░िрдо рдкंрдХ्рддि рдХा Guided Missile Frigate INS Tarkash рдХेрди्рдпा рдХे Mombasa Port рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ рдпाрдд्рд░ा рднाрд░рдд рдФрд░ рдХेрди्рдпा рдХे рдмीрдЪ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓े рдЖ рд░рд╣े рдоैрдд्рд░ीрдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╣ै।
рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди рджोрдиों рдиौрд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдмाрддрдЪीрдд, рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ operational engagements рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рд╣िंрдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднाрд░рдд рдХी maritime cooperation рдФрд░ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХो рднी рдордЬрдмूрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯТз Department of Drinking Water and Sanitation (DDWS) рдиे 11рд╡ें рдмрд╣ुрднाрд╖ी ‘Sujal Gram Samvad’ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рд╕ाрде рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкेрдпрдЬрд▓ рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдПрд╡ं рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдкрд░ рд╕ीрдзा рд╕ंрд╡ाрдж рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоें 4 рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╡ाрд▓े рдЧांрд╡ों рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рд╕ाрде рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмाрддрдЪीрдд рд╣ुрдИ। рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдк्рд░рддिрдиिрдзि, Village Water & Sanitation Committees, рдЖंрдЧрдирд╡ाрдб़ी рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा, рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी, рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдФрд░ Jal Jeevan Mission рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЗрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП।
ЁЯз╣ Swachhata Hi Seva 2026 рдЕрднिрдпाрди рдХे рддрд╣рдд ‘Safai-Mitra Suraksha Evam Samman Shivir’ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп Safai Mitras рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиा, рдЙрди्рд╣ें рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХрд░рдиा рддрдеा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рддрдХ рдЙрдирдХी рдкрд╣ुंрдЪ рдмрдв़ाрдиा рд╣ै।
рдпрд╣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо Swachhata Hi Seva 2026 рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ pillars рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдЕрднिрдпाрди 17 рд╕िрддंрдмрд░ рд╕े 17 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рддрдХ ‘Swachhata Mein Sahbhag, Swachh Bharat, Viksit Bharat’ рдеीрдо рдХे рд╕ाрде рдЪрд▓ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
⚓ рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХे Frontline Destroyer INS Ranvir рдиे рдЕрдкрдиी рдоौрдЬूрджा рддैрдиाрддी рдХे рддрд╣рдд рдУрдоाрди рдХे Salalah Port рдХा рджौрд░ा рдХिрдпा। рдпрд╣ рдпाрдд्рд░ा рднाрд░рдд рдФрд░ рдУрдоाрди рдХे рдмीрдЪ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓े рдЖ рд░рд╣े рдоैрдд्рд░ीрдкूрд░्рдг рд╕ंрдмंрдзों рддрдеा рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдФрд░ Royal Navy of Oman рдХे рдмीрдЪ рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдмाрддрдЪीрдд, operational interactions рдФрд░ рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдЬुрдб़ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЧрдИं। рдЗрд╕рд╕े рджोрдиों рдиौрд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ interoperability рдФрд░ mutual understanding рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рдоिрд▓рддा рд╣ै।
ЁЯМл️ рд╡ाрдпु рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдк्рд░рдмंрдзрди рдЖрдпोрдЧ (CAQM) рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (NCR) рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╢ोрдзिрдд Graded Response Action Plan (GRAP) рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░рджूрд╖рдг рдмрдв़рдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдЪрд░рдгрдмрдж्рдз рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡ी рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЙрдкाрдп рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиा рд╣ै।
рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдзूрд▓ рдиिрдпंрдд्рд░рдг, рдаोрд╕ рдХрдЪрд░ा рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╕े рдЬुрдб़े рдХрдИ рдЙрдкाрдпों рдХो рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। BS-III рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдФрд░ BS-IV рдбीрдЬрд▓ рд╡ाрд▓े рд╣рд▓्рдХे рд╡ाрд╣рдиों рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХा рджाрдпрд░ा рд╕ोрдиिрдкрдд рддрдХ рдмрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
ЁЯН▓ рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдЬ्рдпोрддिрд░ाрджिрдд्рдп рдПрдо. рд╕िंрдзिрдпा рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╡ृрдд्рддрдЪिрдд्рд░ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा ‘рдж рдПрдирдЪांрдЯिंрдЧ 8: рдП Culinary Journey Through the Northeast’ рдХा рдЕрдиाрд╡рд░рдг рдХिрдпा।
рдпрд╣ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे 8 рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рд╕рдоृрдж्рдз рдкाрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं, рд╡िрд╡िрдз рд╕рдоुрджाрдпों рдФрд░ рдЬीрд╡ंрдд рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
ЁЯкЦ рднाрд░рдд рдФрд░ рдХрдЬाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╕ैрди्рдп рдЕрдн्рдпाрд╕ KAZIND-2026 рдХा 9рд╡ां рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг 28 рд╕िрддंрдмрд░ рд╕े 11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рддрдХ рдХрдЬाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдУрд╕्рдХेрдоेрди рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рднाрд░рдд рдХा 60 рд╕рджрд╕्рдпीрдп рджрд▓ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЧрдв़рд╡ाрд▓ рд░ाрдЗрдлрд▓्рд╕ рдХी рдПрдХ рдмрдЯाрд▓िрдпрди рд╕े рд╣ै। рдЕрдн्рдпाрд╕ рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд Counter-Terrorism Operations, рдкрд░्рд╡рддीрдп рдПрд╡ं рдЕрд░्рдз-рд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрднिрдпाрди, Air Mobility рддрдеा UAS рдФрд░ Counter-UAS рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдкрд░ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╣ोрдЧा।
ЁЯМП рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें BIMSTEC Joint Working Group on Counter Terrorism and Transnational Crime (JWG-CTTC) рдХी 11рд╡ीं рдмैрдардХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЧрдИ।
рдмैрдардХ рдоें BIMSTEC рдХे рд╕рднी 7 рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ों—рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢, рднूрдЯाрди, рднाрд░рдд, рдо्рдпांрдоाрд░, рдиेрдкाрд▓, рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдФрд░ рдеाрдИрд▓ैंрдб—рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдиे рднाрдЧ рд▓िрдпा। рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдкрд░ाрдз рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдоें рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рдПрд╡ं рд╕рдорди्рд╡рдп рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╣ुрдИ।
✈️ рдиाрдЧрд░ рд╡िрдоाрдирди рдорд╣ाрдиिрджेрд╢ाрд▓рдп (DGCA) рдиे рдЬाрдЗрд░ोрдк्рд▓ेрди рдХे рд▓िрдП рдкाрдпрд▓рдЯ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдирдпा Civil Aviation Requirement (CAR) рдЬाрд░ी рдХिрдпा рд╣ै।
Section 7, Series B, Part XXI рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЬाрд░ी рдЗрд╕ CAR рдоें рдЬाрдЗрд░ोрдк्рд▓ेрди рдкाрдпрд▓рдЯ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХे рд▓िрдП Ground Training рдФрд░ Flying Training Syllabus рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
ЁЯУК рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдПрд╡ं рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп (MoSPI) рдиे рдЬुрд▓ाрдИ 2026 рдХे рд▓िрдП Index of Services Production (ISP) рдХे рдЙрдк-рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЯ्рд░ाрдпрд▓ рдЖंрдХрдб़े рдЬाрд░ी рдХिрдП।
рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ 19 рдЙрдк-рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕े 17 рдоें рд╕ाрд▓ाрдиा рд╡ृрдж्рдзि рджрд░्рдЬ рд╣ुрдИ। рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдПрд╡ं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें 20.9%, рдЦुрджрд░ा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें 18.5%, рд░िрдпрд▓ рдПрд╕्рдЯेрдЯ рдоें 14.4% рддрдеा рдЖрд╡ाрд╕ рдПрд╡ं рдЦाрдж्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें 12.6% рд╡ृрдж्рдзि рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ।
⚓ рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХा рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХा рджूрд╕рд░ा Commanders’ Conference 29 рд╕िрддंрдмрд░ рд╕े 1 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026 рддрдХ рдиौрд╕ेрдиा рднрд╡рди, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдпрд╣ рдиौрд╕ेрдиा рдХा рдж्рд╡िрд╡ाрд░्рд╖िрдХ Apex-Level Forum рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╡рд░िрд╖्рда рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдиेрддृрдд्рд╡ рдкрд░िрдЪाрд▓рди рддैрдпाрд░िрдпों рдФрд░ рд╕ैрди्рдп-рд░рдгрдиीрддिрдХ рдоुрдж्рджों рдХी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै। рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рднाрд░рдд рдХे Maritime Interests рдФрд░ Energy Security рд╕े рдЬुрдб़े рдоुрдж्рджों рдкрд░ рднी рдз्рдпाрди рджिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
ЁЯЗоЁЯЗ│ЁЯЗкЁЯЗ╣ рднाрд░рдд рдФрд░ рдЗрдеिрдпोрдкिрдпा рдХे рдмीрдЪ рджूрд╕рд░ी Joint Defence Cooperation (JDC) Meeting 28 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдХो рдЗрдеिрдпोрдкिрдпा рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдЕрджीрд╕ рдЕрдмाрдмा рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ुрдИ।
рджोрдиों рджेрд╢ों рдиे рд╕ैрди्рдп рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рд╕ैрди्рдп рдЕрдн्рдпाрд╕, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╢ांрддि рд╕्рдеाрдкрдиा рдФрд░ рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдж्рдпोрдЧ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी। рд╕ाрде рд╣ी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рдмीрдЪ рдХाрд░्рдоिрдХ рдЖрджाрди-рдк्рд░рджाрди рдФрд░ рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЙрдкрдХ्рд░рдоों рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рдмрдиी।
ЁЯЗоЁЯЗ│ЁЯЗлЁЯЗп рднाрд░рдд рдФрд░ рдлिрдЬी рдХे рдмीрдЪ рджूрд╕рд░ी Bilateral Joint Working Group (JWG) Meeting 28 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдХो рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ुрдИ।
рдмैрдардХ рдоें Military Training, Capacity Building, Maritime Security, Cyber Training, Defence Industry Collaboration рддрдеा рджोрдиों рджेрд╢ों рдХी рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕рд╣рдпोрдЧ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╣ुрдИ। рдмैрдардХ рдХी рд╕рд╣-рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдЕрдоिрддाрдн рдк्рд░рд╕ाрдж рдФрд░ рдлिрдЬी рдХे рдоेрд╕рди рд╕्рдоिрде рдиे рдХी।
ЁЯЪЖ рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рдиे рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ рд░ेрд▓рд╡े рдХे 6 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмे рдмाрд░рдмिрд▓-рдмोрд▓ाрдиीрдЦрджाрди рд░ेрд▓рдЦंрдб рдХे рджोрд╣рд░ीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП ₹122 рдХрд░ोрдб़ рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै।
рдпрд╣ рд░ेрд▓рдЦंрдб рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЦрдиिрдЬ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдЧрд▓िрдпाрд░े рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдкूрд░ी рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЗрд╕ рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдк्рд░рддि рд╡рд░्рд╖ рд▓рдЧрднрдЧ 8.9 рдоिрд▓िрдпрди рдЯрди рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдоाрд▓ рдвुрд▓ाрдИ рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдЧी рдФрд░ рдоाрд▓рдЧाрдб़िрдпों рдХी рджेрд░ी рдХрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓ेрдЧी।
ЁЯТ▒ рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдиे China-led mBridge рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें рдЕрдкрдиी рднाрдЧीрджाрд░ी рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджी рд╣ै। рд╕рдКрджी рдкрдХ्рд╖ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ рдЙрд╕рдХे рдоूрд▓ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рдпोрдЬрдиा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдеा।
mBridge рдПрдХ Multi-CBDC Cross-Border Payment Platform рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХों рдХो рдЕрдкрдиी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдзे рд╕ीрдоा-рдкाрд░ рднुрдЧрддाрди рдПрд╡ं Settlement рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджेрдиा рд╣ै। рдпрд╣ Distributed Ledger Technology (DLT) рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।
ЁЯП║ рдкुрд░ाрддрдд्рд╡рд╡िрджों рдиे рдЗрдЯрд▓ी рдХे рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢рд╣рд░ Vulci рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 2,700 рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиी Etruscan рд╕рдоाрдзि рдХी рдЦोрдЬ рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рдЦोрдЬ рдк्рд░ाрдЪीрди Etruscan рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
Etruscan рдПрдХ Pre-Roman Mediterranean Civilization рдеी, рдЬो рд▓рдЧрднрдЧ 8рд╡ीं рд╕े 3рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी BCE рдХे рдмीрдЪ рдлрд▓ी-рдлूрд▓ी। рдЗрдирдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдордз्рдп рдЗрдЯрд▓ी рдоें рд╕्рдеिрдд рдеा рдФрд░ рдЗрдирдХा рджेрд╢ Etruria/Tuscia рдХрд╣рд▓ाрддा рдеा।
ЁЯМК рджрдХ्рд╖िрдгी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдкрд░िрд╖рдж (Southern Zonal Council) рдХी рдмैрдардХ рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рдЬрд▓ рд╡िрд╡ाрджों рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рджीрд░्рдШрдХाрд▓ीрди рдЬрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рд╕े рдЧोрджाрд╡рд░ी рдФрд░ рдХाрд╡ेрд░ी рддрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджिрдпों рдХो рдЬोрдб़рдиे рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдкрд░ рднी рдЪрд░्рдЪा рд╣ुрдИ।
рдирджी рдЬोрдб़ो рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬрд▓ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд╡ाрд▓े рдирджी рдмेрд╕िрдиों рд╕े рдЬрд▓-рдЕрднाрд╡ рд╡ाрд▓े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рддрдХ рдирд╣рд░ों, рдЬрд▓ाрд╢рдпों рдФрд░ Diversion Structures рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкाрдиी рдкрд╣ुंрдЪाрдиा рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдРрд╕ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд╕ंрдШीрдп рдПрд╡ं рдЕंрддрд░-рд░ाрдЬ्рдпीрдп рдЪुрдиौрддिрдпां рднी рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ैं।
ЁЯСБ️ Operation Drishti рдХे рддрд╣рдд Armed Forces Medical Services (AFMS) рдХे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдиे рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे Tangdhar, Kupwara рдоें рдПрдХ рднूрдоिрдЧрдд Surgical Centre рдоें 220 рджृрд╖्рдЯि-рдмрд╣ाрд▓ рд╕рд░्рдЬрд░ी рдХीं।
рдпрд╣ 10рд╡ां Mega Eye Surgical Camp рдеा। рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╕рд░्рдЬрд░ी Cataract рдХी рдеीं, рдЬрдмрдХि рдХुрдЫ рдорд░ीрдЬों рдоें Retinal Procedures рдФрд░ Minimally Invasive Glaucoma Surgery рднी рдХी рдЧрдИ। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджूрд░рд╕्рде рд╕ीрдоा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рддрдХ рдЙрди्рдирдд рдиेрдд्рд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкрд╣ुंрдЪाрдиा рд╣ै।
ЁЯПж SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдПрд╡ं рдоाрдирдХीрдХृрдд рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ Financial Messaging Network рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрдПं рднुрдЧрддाрди рд╕ंрдмंрдзी рдиिрд░्рджेрд╢ рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ूрдЪрдиाрдПं рднेрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд░рддी рд╣ैं।
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि SWIFT рд╕्рд╡рдпं рдмैंрдХ рдпा Settlement System рдирд╣ीं рд╣ै; рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрджेрд╢ рд╕ंрдЪाрд░ рдХा рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рд╣ै। рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдзрди рдХा рд╣рд╕्рддांрддрд░рдг рд╕ंрдмंрдзिрдд рдмैंрдХों рдХे Correspondent Banking Accounts рдЬैрд╕े Nostro/Vostro рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯМ▒ рдХांрдбрд▓ा, рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी Port-Based E-Methanol Production Facility рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд░рдЦी рдЧрдИ рд╣ै। рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें рд▓рдЧрднрдЧ ₹2,300 рдХрд░ोрдб़ рдХा рдиिрд╡ेрд╢ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЬрд╣ाрдЬों рдХे рд▓िрдП Green Fuel рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рд╣ै।
E-Methanol рдПрдХ Low-Carbon Fuel рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдпрддः Renewable Energy рд╕े рдмрдиे Green Hydrogen рдФрд░ Recycled/Captured CO₂ рд╕े рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ Shipping, Heavy Industry рдФрд░ Chemical Manufacturing рдоें рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
ЁЯй╕ рднाрд░рдд рдиे UNGA-81 рдХे рджौрд░ाрди рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ рдоें OneSCD рдХे рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХी рд╕рд╣-рдоेрдЬрдмाрдиी рдХी। OneSCD рдПрдХ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп Sickle Cell Disease (SCD) рдХी рд░ोрдХрдеाрдо, рдиिрджाрди, рдЙрдкрдЪाрд░ рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рджेрдЦрднाрд▓ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдпрд╣ рдПрдХ Multilateral Coordination Mechanism рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрд╢ों рдХे рдоौрдЬूрджा SCD рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рдЙрдкाрдпों рдХो рдмрдб़े рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╕рд░рдХाрд░ों, UN Agencies, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों, Civil Society рдФрд░ SCD рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд▓ोрдЧों рдХो рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯФе рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे Incendiamoeba cascadensis рдиाрдордХ рдПрдХ рдирдИ Amoeba рдк्рд░рдЬाрддि рдХी рдЦोрдЬ рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे Lassen Volcanic National Park, California рдХी Geothermal Streams рдоें рдкाрдИ рдЧрдИ рд╣ै।
рдпрд╣ рдЬीрд╡ рд▓рдЧрднрдЧ 63°C рддрдХ рдХे рддाрдкрдоाрди рдкрд░ Reproduce рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдпрд╣ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЧрд░्рдоी рд╕рд╣рдиे рд╡ाрд▓े Eukaryotic Organisms рдХे рд▓िрдП рдирдпा рддाрдкрдоाрди рд░िрдХॉрд░्рдб рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ рд▓рдЧрднрдЧ 64°C рдкрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдеोрдб़े рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ 70°C рддाрдкрдоाрди рдХे рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕े рднी Recovery рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
ЁЯРЛ рднाрд░рдд рдиे рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे Hobart рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд International Whaling Commission (IWC-70) рдХी 70рд╡ीं рдмैрдардХ рдоें рд╡्рд╣ेрд▓ рдФрд░ рдЕрди्рдп Cetaceans рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рджोрд╣рд░ाрдИ।
рднाрд░рдд рдиे Cetacean Conservation рдХे рд▓िрдП Science-Based Approach, International Cooperation рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЙрдкाрдпों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा। рд╕ाрде рд╣ी Population Status, Distribution, Movement, Breeding Ecology рдФрд░ Threats рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдмेрд╣рддрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдмрддाрдИ।
ЁЯПШ️ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдЕрдн्рдпुрджрдп рдпोрдЬрдиा (PM-AJAY) рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рдПрд╡ं рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдПрдХ 100% Centrally Sponsored Scheme рд╣ै। рдЗрд╕े рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2021-22 рдоें рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
PM-AJAY рдХो рддीрди рдкूрд░्рд╡рд╡рд░्рддी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै— Pradhan Mantri Adarsh Gram Yojana (PMAGY), Special Central Assistance to Scheduled Castes Sub Plan (SCA to SCSP) рдФрд░ Babu Jagjivan Ram Chhatrawas Yojana (BJRCY)।
рдпोрдЬрдиा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдХों рдоें Adarsh Gram, Grants-in-Aid рддрдеा Hostels рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП PM-AJAY Portal рдФрд░ AJAY Mobile App рднी рд╢ुрд░ू рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХे INS Sahyadri рдФрд░ INS Kulish рдиे рдлिрд▓ीрдкींрд╕ рдХे Subic Bay рдоें 23рд╡ीं ADMM-Plus Experts’ Working Group on Maritime Security Joint Cooperation Activity рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा।
рдЧрддिрд╡िрдзि рдХी рдоेрдЬрдмाрдиी Philippine Navy рдиे рдФрд░ рд╕рд╣-рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा Japan рдиे рдХी। рдЗрд╕рдоें Maritime Security, Operational Synchronisation, Tabletop Exercise рдФрд░ Marine Environmental Protection рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдп рд╢ाрдоिрд▓ рд░рд╣े।
ЁЯОи рд▓рд▓िрдд рдХрд▓ा рдЕрдХाрджрдоी рдиे 65рд╡ीं рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХрд▓ा рдк्рд░рджрд░्рд╢рдиी рдоें 20 рд▓рд▓िрдд рдХрд▓ा рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी।
рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ 27 рд░ाрдЬ्рдпों/рдХेंрдж्рд░рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ों рдХे 2,495 рдХрд▓ाрдХाрд░ों рд╕े 6,175 рдХрд▓ाрдХृрддिрдпाँ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИं, рдЬिрдирдоें рд╕े 270 рдХрд▓ाрдХृрддिрдпों рдХो рдк्рд░рджрд░्рд╢рдиी рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиा рдЧрдпा।
рдк्рд░рдоुрдЦ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрдЬेрддाрдУं рдоें рдЪंрдж्рд░ рд╢ेрдЦрд░ рд╕ाрдИं, рдЧोрдкाрд▓ рдЪंрдж्рд░ рдирд╕्рдХрд░, рдкंрдХрдЬ рдХुрдоाрд░ рд╢рд░्рдоा рдФрд░ рдк्рд░ीрддрдо рдордзुрдХрд░ рджेрд╡рд╕्рдХрд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
ЁЯРД рдордд्рд╕्рдп рдкाрд▓рди, рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдФрд░ рдбेрдпрд░ी рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे Pashudhan Bima Portal рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा। рдЗрд╕े рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рд░ंрдЬрди рд╕िंрд╣ рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा।
рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд╢ुрдзрди рдмीрдоा рдХे рд▓िрдП рдПрдХीрдХृрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкॉрд▓िрд╕ी рдЬाрд░ी рдХрд░рдиा, рджाрд╡ों рдХा рдиिрдкрдЯाрд░ा, рдиिрдЧрд░ाрдиी рдФрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯिंрдЧ рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдпрд╣ рд╣िंрджी-рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा 11 рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
ЁЯзм рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдоंрдд्рд░ी рдбॉ. рдЬिрддेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣ рдиे World Nanomedicine Congress 2026 рдоें рдХрд╣ा рдХि Nanomedicine рд╕рдЯीрдХ рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдЕрдЧрд▓ी рдкीрдв़ी рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ा рд╕рдХрддी рд╣ै।
рднाрд░рдд рдоें рдиैрдиोрдоेрдбिрд╕िрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी 210 рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рд▓рдЧрднрдЧ ₹174 рдХрд░ोрдб़ рдХी рд╡िрдд्рддीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рджी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।
ЁЯПС рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рдорди рдХी рдмाрдд рдоें рдкंрдЬाрдм рдХे рд╣ॉрдХी рдЦिрд▓ाрдб़ी рдПрд╡ं рдХोрдЪ рд░ाрдЬिंрджрд░ рд╕िंрд╣ ‘рд╕ीрдиिрдпрд░’ рдХे рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╣ॉрдХी рдк्рд░рддिрднाрдУं рдХो рдиिрдЦाрд░рдиे рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рдХी рд╕рд░ाрд╣рдиा рдХी।
рд░ाрдЬिंрджрд░ рд╕िंрд╣ 1980 рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рд╡िрдЬेрддा рдЯीрдо рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд░рд╣े। 1982 рд╣ॉрдХी рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХिрдпा рдФрд░ рдХोрдЪ рдХे рд░ूрдк рдоें 2001 Junior Men’s World Cup рддрдеा 2003 Senior Asia Cup рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдд рдоें рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ।
ЁЯЪЖ рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рд╕ाрдмрд░рдорддी рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рд╕े рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी LNG-powered train рдХो рд╣рд░ी рдЭंрдбी рджिрдЦाрдИ рдЧрдИ। рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдИंрдзрди рдФрд░ рд╣рд░िрдд рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
рдЯ्рд░ेрди рдоें Dual-Fuel LNG-Diesel рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें 1,400 рд╣ॉрд░्рд╕рдкाрд╡рд░ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓े рджो рдб्рд░ाрдЗрд╡िंрдЧ рдкाрд╡рд░ рдХाрд░ рд╣ैं рдФрд░ рдЗрд╕рд╕े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдбीрдЬрд▓ рдХी рдЦрдкрдд рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 40% рддрдХ рдХрдоी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
ЁЯРШ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЙрдорд░िрдпा рдЬिрд▓े рд╕्рдеिрдд рдмांрдзрд╡рдЧрдв़ рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдоें 24–28 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рддрдХ рдкांрдЪ рджिрд╡рд╕ीрдп рд╣ाрдеी рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ाрдеिрдпों рдХो рдЖрд░ाрдо рджेрдиा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬांрдЪ рдХрд░рдиा, рдкौрд╖्рдЯिрдХ рднोрдЬрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рддрдеा рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдоें рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиा рд╣ै। рдмांрдзрд╡рдЧрдв़ рдХे 15 рд╣ाрдеिрдпों рдоें рд╕े 9 рд╣ाрдеिрдпों рдХो рд╢िрд╡िрд░ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा।
ЁЯПГ♂️ Eastern Naval Command рдж्рд╡ाрд░ा 13 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026 рдХो рд╡िрд╢ाрдЦाрдкрдд्рддрдирдо рдоें 11рд╡ें Vizag Navy Marathon рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдпрд╣ Navy Day celebrations рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें 42K, 21K, 10K рдФрд░ 5K рдХी рдЪाрд░ рд╢्рд░ेрдгिрдпाँ рд╣ोंрдЧी। 2014 рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 4,000 рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдЖрдпोрдЬрди 2025 рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 17,000 рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪा।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी рдбॉ. рдПрд╕. рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдиे рддुрд░्рдХрдоेрдиिрд╕्рддाрди рдХे рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी рд░ाрд╢िрдж рдоेрд░ेрджोрд╡, рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдЬрдирддा рдХो 35рд╡ें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдкрд░ рдмрдзाрдИ рджी।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рдд рдФрд░ рддुрд░्рдХрдоेрдиिрд╕्рддाрди рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी।
ЁЯПн рддрдоिрд▓рдиाрдбु рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ MSME рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдХोрдпंрдмрдЯूрд░ рдоें рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг, рдХрдкрдб़ा рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рдЬुрдб़े 80,000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкंрдЬीрдХृрдд MSME рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं।
рд░ाрдЬ्рдп рдоें 7,59,847 рдоाрдЗрдХ्рд░ो, 1,01,861 рдЫोрдЯे рдФрд░ 2,818 рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдо рдкंрдЬीрдХृрдд рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं। MSME рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рджेрддा рд╣ै।
ЁЯМН 27 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХी рдеीрдо “Digital Agenda and Artificial Intelligence to Redesign Tourism” рд░рд╣ी, рдЬिрд╕рдоें рдкрд░्рдпрдЯрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ AI рдХी рднूрдоिрдХा рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
рд▓ोрдХрд╕рднा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдУрдо рдмिрд░рд▓ा, рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी рдЕрдоिрдд рд╢ाрд╣ рдФрд░ рдкрд░्рдпрдЯрди рдоंрдд्рд░ी рдЧрдЬेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣ рд╢ेрдЦाрд╡рдд рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджीं। рднाрд░рдд рдоें рдкрд░्рдпрдЯрди рдХो рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
⚓ рднाрд░рддीрдп рддрдЯрд░рдХ्рд╖рдХ рдмрд▓ рдХा рдЬрд╣ाрдЬ Shaunak 25 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдХो рдЪेрди्рдирдИ рд╕े Perth, Australia рдХे рд▓िрдП QUAD-at-Sea Ship Observer Mission рдХे рддрд╣рдд рд░рд╡ाрдиा рд╣ुрдЖ।
рдЗрд╕рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рдЬाрдкाрди рдХे рджो-рджो рддрдеा рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдПрдХ-рдПрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕рдоेрдд рдХुрд▓ 6 Sea Riders рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ, interoperability, coordination рдФрд░ mutual trust рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
ЁЯП║ рдЗрдЯрд▓ी рдХे рдк्рд░ाрдЪीрди Vulci рд╢рд╣рд░ рдоें рдкुрд░ाрддрдд्рд╡рд╡िрджों рдиे рд▓рдЧрднрдЧ 2,700 рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиी рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ Etruscan рдХрдм्рд░ рдЦोрдЬी рд╣ै। рдХрдм्рд░ рдоें рд╣рдеिрдпाрд░, рд╕ोрдиे рдФрд░ рдХांрд╕े рдХी рд╡рд╕्рддुрдПं, рд░рде рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рддрдеा рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг grave goods рдоिрд▓े рд╣ैं।
Etruscan рд╕рдн्рдпрддा рд░ोрдорди рд╕рдн्рдпрддा рд╕े рдкрд╣рд▓े рдордз्рдп рдЗрдЯрд▓ी рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ рдеी рдФрд░ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд░ोрдо рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдПрд╡ं рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░ рдЗрд╕рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рднाрд╡ рд░рд╣ा।
ЁЯТ│ Saudi Central Bank рдиे рдкुрд╖्рдЯि рдХी рдХि рдЙрд╕рдиे 13 рдордИ 2025 рдХो mBridge рдХे рдЕрдкрдиे Proof of Concept рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджी рдеी। рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдоें рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╣ुрдИ।
mBridge рдПрдХ multi-CBDC cross-border payment platform рд╣ै, рдЬिрд╕े Distributed Ledger Technology (DLT) рдкрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХों рдХे рдмीрдЪ рддेрдЬ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдХुрд╢рд▓ рд╕ीрдоा-рдкाрд░ рднुрдЧрддाрди рдПрд╡ं settlement рдХो рд╕рдХ्рд╖рдо рдХрд░рдиा рдеा।
ЁЯТ░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдпाрддिрдд рдХрдЪ्рдЪे рдЦाрдж्рдп рддेрд▓ों рдкрд░ Basic Customs Duty (BCD) рдоें рдХрдЯौрддी рдХी рд╣ै। рдХрдЪ्рдЪे рд╕ूрд░рдЬрдоुрдЦी рддेрд▓ рдкрд░ BCD рдХो рд╢ूрди्рдп рддрдеा рдХрдЪ्рдЪे рд╕ोрдпाрдмीрди рдФрд░ рдкाрдо рддेрд▓ рдкрд░ 5% рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
BCD рднाрд░рдд рдоें рдЖрдпाрддिрдд рд╡рд╕्рддुрдУं рдкрд░ рд▓рдЧाрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ीрдоा рд╢ुрд▓्рдХ рд╣ै। рдпрд╣ Customs Act, 1962 рдХे рддрд╣рдд рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рджрд░ें Customs Tariff Act, 1975 рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं।
ЁЯР▒ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдШрд░ेрд▓ू рдмिрд▓्рд▓िрдпों рдоें Marfan Syndrome рдХी рдкрд╣рд▓ी molecular characterization рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХी рд╣ै। рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдмिрд▓्рд▓िрдпों рдоें рд▓ंрдмे рдЕंрдЧ, рдЖंрдЦों рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдФрд░ aortic root dilation рдЬैрд╕े рд▓рдХ्рд╖рдг рдкाрдП рдЧрдП।
Marfan Syndrome рдПрдХ рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ connective-tissue disorder рд╣ै। рдоाрдирд╡ों рдоें рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдпрддः FBN1 (Fibrillin-1) gene рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдирдП feline рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рднी FBN1 рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд variant рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХी рдЧрдИ।
ЁЯЗоЁЯЗ│ЁЯЗлЁЯЗ╖ рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХा INS Trishul рдл्рд░ांрд╕ рдХे Toulon рдкрд╣ुंрдЪा, рдЬрд╣ां рднाрд░рдд рдФрд░ рдл्рд░ांрд╕ рдХी рдиौрд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЕрдн्рдпाрд╕ VARUNA рдХे 24рд╡ें рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдЧा।
рдЕрдн्рдпाрд╕ рдоें harbour рдФрд░ sea-based professional engagements, cross-deck visits, operational interactions рддрдеा sporting activities рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджोрдиों рдиौрд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ interoperability рдФрд░ mutual understanding рдмрдв़ाрдиा рд╣ै।
ЁЯУИ OECD рдиे рднाрд░рдд рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХे рд▓िрдП 7.1% рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै, рдЬो рдкрд╣рд▓े 6.3% рдеा।
OECD рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ FY 2025-26 рдоें рднाрд░рдд рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ 7.8% рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै, рдЬрдмрдХि FY 2027-28 рдХे рд▓िрдП 6.5% рдХा рдЕрдиुрдоाрди рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
ЁЯТ╝ рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░рдордг рдиे BRICS рджेрд╢ों рд╕े international taxation рдФрд░ transfer pricing рдкрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा। рднाрд░рдд рдиे Transfer Pricing рдФрд░ Revenue Statistics рдХे рд▓िрдП рдирдП BRICS working groups рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдкрд╣рд▓ рдХी рд╣ै।
Transfer Pricing рдХा рдЕрд░्рде common control рд╡ाрд▓ी рдХंрдкрдиिрдпों рдХे рдмीрдЪ goods рдФрд░ services рдХे рд▓ेрди-рджेрди рдоें рддрдп рдХी рдЧрдИ рдХीрдорддों рд╕े рд╣ै। Multinational Companies рдоें рдпрд╣ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै।
ЁЯУ▒ рднाрд░рдд рдоें LG Electronics рдФрд░ Samsung рд╕े рдЬुрдб़े OLED TV display parts рдХे рдЖрдпाрдд рдкрд░ tariff classification рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬांрдЪ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЬांрдЪ рдоें imported display components рдкрд░ рд▓ाрдЧू рд╕ीрдоा рд╢ुрд▓्рдХ рдХी рджрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдП рдЧрдП рд╣ैं।
OLED (Organic Light-Emitting Diode) рдПрдХ self-emissive display technology рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ pixel рд╕्рд╡рдпं рдк्рд░рдХाрд╢ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП LCD рдХी рддрд░рд╣ рдЕрд▓рдЧ backlight рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
ЁЯМЛ NASA-ISRO рдХे NISAR Satellite рдиे рд░ूрд╕ рдХे Kamchatka Peninsula рд╕्рдеिрдд Krasheninnikov Volcano рд╕े рдиिрдХрд▓рддे рд▓ाрд╡ा рдХे рдлैрд▓ाрд╡ рдХो рд╡िрд╕्рддृрдд рд░рдбाрд░ рдЗрдоेрдЬрд░ी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд░िрдХॉрд░्рдб рдХिрдпा। рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рд▓рдЧрднрдЧ 500 рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рд╢ांрдд рдеा рдФрд░ 2025 рдоें рдлिрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ुрдЖ।
NISAR рдиे рджिрд╕ंрдмрд░ 2025 рд╕े рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рддрдХ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдмाрд░-рдмाрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी। рдпрд╣ рдоिрд╢рди L-band рдФрд░ S-band рджोрдиों Synthetic Aperture Radar рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рддрд╣ рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдмрджрд▓ाрд╡ों рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै।
⚓ рднाрд░рддीрдп рддрдЯрд░рдХ्рд╖рдХ рдмрд▓ рдХा рдЬрд╣ाрдЬ ICGS Shaunak 25 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдХो рдЪेрди्рдирдИ рд╕े Perth, Australia рдХे рд▓िрдП QUAD-at-Sea Ship Observer Mission рдХे рддрд╣рдд рд░рд╡ाрдиा рд╣ुрдЖ।
рдЗрд╕рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рдЬाрдкाрди рдХे рджो-рджो рддрдеा рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдПрдХ-рдПрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕рд╣िрдд 6 Sea Riders рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рдоुрдж्рд░ी interoperability, coordination рдФрд░ рдЪाрд░ों QUAD рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ mutual trust рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
ЁЯФе Current Affairs рддैрдпाрд░ी рдХे 4 рдоंрдд्рд░
(Ebbinghaus Forgetting Curve рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП)

Please do not enter any spam link in the comment box.